Blue Flower

  WARTOŚCI, KTÓRE MOŻEMY PRZEKAZAĆ DZIECIOM
                                                                           POPRZEZ KONTAKT Z KSIĄŻKĄ

 

Dziecko w wieku przedszkolnym jest wrażliwe na wszelkie formy sztuki, a na jego psychikę szczególnie oddziałuje literatura piękna. Książki, są źródłem niewyczerpanych wrażeń, przeżyć i wzruszeń, uczą mowy ojczystej, wzbogacają   słownik  dziecka,  rozwijają  zainteresowania.

„Dawno, dawno temu, za górami, za lasami…” – tak bardzo często zaczynają się baśnie, które opowiadamy dzieciom w domu i  przedszkolu. Jest to rodzaj literatury wyobrażeniowej,  kształtującej uczucia i podstawy moralne dzieci, rozszerzającej  wiedzę  dziecka  o  życiu  i  świecie,  o    ludzkich    charakterach i stosunkach społecznych. Wyobraźnia wiedzie najmłodszych  ku baśni, fantastycznej opowieści. Oprócz baśni znanych w wielu kulturach np., „Śpiąca królewna” ,  „Kopciuszek” -  mamy wiele opowieści związanych z rodzimą tradycją, z różnymi zakątkami naszego kraju (legenda o Smoku Wawelskim, Warsie i Sawie, Bazyliszku).Świat baśni, podobnie jak świat dziecięcej wyobraźni, rządzi się swoimi prawami, w którym nieważne są realistyczne zależności czy prawdopodobieństwo. W wyobraźni dziecka  prawie wszystko jest możliwe. Śledzenie wątków baśniowych to trening wyobraźni, która odgrywa tak ważną rolę w ogólnym rozwoju dziecka. Baśnie ukazują problemy życia w sposób prosty, co pozwala uchwycić ich głęboki sens moralny. Możemy tu znaleźć odbicie wszystkich dziecięcych tęsknot,  problemów, obaw. Często spotykamy w baśniach motywy bliskie dziecku – uczucia rodzinne, miłość do rodziców, różny stosunek do rodzeństwa, a  wszystko  to  dzieje  się  w atmosferze cudowności, ciepła, magii i fantazji -  tak bliskich dziecku. Baśń, uwalniając wyobraźnię, równoważy i kompensuje różne sfery rozwoju dziecka, skupia go na treści, uczy słuchania. Przez  zastosowanie wielości środków artystycznych, wprowadza dziecko w świat sztuki. Z baśni płynie do dziecka nadzieja, że wiele może,  umie i  potrafi,  ale też wiele musi się jeszcze nauczyć, poznać, zrozumieć, tak jak jej bohaterowie. Najważniejsze, że motywuje do tego, by spróbować. W baśni dziecko znajduje jednoznaczny świat wartości, wyraźny  podział na dobro i zło, sprawiedliwe i niesprawiedliwe. Ceni się dobroć, pracowitość, odwagę. Potępia -  chciwość, skąpstwo, lenistwo i tchórzostwo. Problemy dobra i zła są przedstawione w zrozumiały dla najmłodszych  sposób. Oceniając postawy bohaterów – przedszkolaki uczą się wartościowania. Widzą, że zło jest zawsze ukarane, a dobro wynagradzane. Dzięki temu baśń uczy optymizmu, zachęca do walki z przeciwnościami, dostarcza pozytywnych wzorców. Baśń posiada ogromne znaczenie w kształtowaniu się pełnej osobowości dziecka. Wybierając literaturę dla przedszkolaków, nie należy zapominać, że dzieci uwielbiają  się śmiać. Komizm w książce dziecięcej opromienia cały utwór atmosferą optymizmu i zadowolenia, tworzy pogodny i przyjemny   stosunek    do   życia,   pomaga w wartościowaniu zjawisk, uczy selekcjonowania rzeczy wielkich i małych. Dlatego przedszkolaki tak chętnie słuchają humorystycznych utworów Jana Brzechwy, Juliana Tuwima, Jerzego Kerna, Wandy Chotomskiej lub Czesława Janczarskiego. Uśmiech, dowcip i  humor stanowią cenną pomoc w pracy wychowawczej. Mali czytelnicy mają niezwykłą wrażliwość językową. Trzy – czterolatki ucieszą elementy dźwiękowe, wyrażenia dźwiękonaśladowcze, odtwarzanie głosów ptaków („Ptasie Radio” Juliana Tuwima), odgłosów oddawanych przez różne pojazdy („Lokomotywa”), śmiesznie brzmiące wyrazy lub nazwiska bohaterów, na przykład śpiewaka Tralalińskiego i całej jego rodziny. Dzieci bawi też rytm i rym, melodia wiersz, powtórzenia słów bez wnikania w ich znaczenie. Poezja działa także  na psychikę dziecka – odbiorcy za pośrednictwem wzbudzanych przeżyć emocjonalnych. Uczucia wywołane przez utwór pobudzają aktywność poznawczą, stają się bodźcem do stawiania pytań a także  dążeń do ich rozstrzygnięcia.  Poezja dostarcza dziecku wielu wrażeń, wzruszeń i przeżyć. Staje się ona ważnym elementem kształtowania wyobraźni i postawy twórczej przedszkolaka. Słuchając przekazywanego tekstu literackiego, dziecko kreuje postacie bohaterów, ich losy, wyobrażenia przedstawionych zdarzeń. W sposób naturalny i spontaniczny uczestniczy w odbiorze utworu. Swoje przeżycia wyraża przez zabawę, ruch, śpiew, ekspresję słowną i plastyczną . Zasadniczą funkcją książki jest jej wpływ na wszechstronny rozwój osobowości  dziecka  i  kształtowanie  jego  właściwej  postawy   wobec   świata i ludzi.  Może mieć także  wpływ na doskonalenie funkcji mowy pod względem gramatycznym i dźwiękowym,  na wzbogacenie zasobu pojęć i słów, na rozwój umiejętności komunikatywnej wypowiedzi i doskonaleniu stylu. Czytając    dzieciom   książki,  należy   musimy znaleźć  czas na refleksje i  na wczucie się w ich atmosferę, gdyż przekazania utworu, to nawiązanie kontaktu emocjonalnego dzieckiem, śledzenie jego reakcji (śmieje się, płacze, ma otwartą buzię w strachu lub nieruchomieje w momentach napięcia), wspólne odkrywanie sensu i piękna poezji czy prozy. Czytelnictwo jest ważnym czynnikiem wychowania człowieka. Kontakt z książką nawiązuje się już we wczesnym dzieciństwie, a dalsze lata wzbogacają jego formę, kształtują zamiłowania czytelnicze oraz  pragnienie samodzielnego odczytania słów. Podstawą tych zainteresowań i zamiłowań czytelniczych są emocje przeżywane w związku z utworem literackim, z którym dziecko  zetknęło się we wczesnym dzieciństwie. Początkowo większe emocje u małego dziecka budzi poezja,  proza wkracza nieco później w zakres jego zainteresowań. Rozwój zainteresowań dzieci treścią utworów jest sprawą bardzo trudną do uogólnienia, ponieważ zależy od własnej aktywności dziecka oraz od wpływów środowiska. Inne zainteresowanie treścią i książką wywołuje życie dziecka tylko w otoczeniu rodziny, inne w środowisku przedszkolnym, inne w bliskim kontakcie z górami, lasem, morzem, a jeszcze inne wśród ubogiego przyrodniczo środowiska miejskiego. W miarę wzrastania, wzbogacania zasobu pojęć i słów, szersze stają się także zainteresowania ,,czytelnicze” najmłodszych.. W kontaktach dziecka z książką stopniowo wzrasta rola samego tekstu, co pozostaje w ścisłym związku z jego rozwojem intelektualnym oraz emocjonalnym.

 Nasze przedszkole włączyło się do   Kampanii „Cała Polska Czyta Dzieciom”.  Fundacja “ABC XXI”, której  jest propagowanie czytelnictwa wśród dzieci i ich rodziców. Kampania Cała Polska Czyta Dzieciom zachęca rodziców, opiekunów, nauczycieli i innych dorosłych, do codziennego, co najmniej dwudziestominutowego czytania swoim pociechom. Idea głośnego czytania głoszona przez Fundację zyskała na przestrzeni dziesięciu lat szerokie grono zwolenników – rodziców, nauczycieli, bibliotekarzy, a także władze samorządowe czy znane osobistości i przekształciła się w ogólnopolską akcję pod hasłem “Czytaj dziecku 20 minut dziennie… Codziennie!!!

Jeśli chcemy, by dzieci wyrosły na wykształconych, kulturalnych, mądrych i dobrych ludzi wychowujmy je w miłości do książek, codziennie czytając im dla przyjemności: w domu, w przedszkolu i w szkole.

                                                            opracowała  U. Kmieć

 

Bibliografia:

1. Adamczykowa Z.: „Literatura dla dzieci. Funkcje, kategorie, gatunki”, Warszawa 2001

2. Dudzińska I.: „Książka barwna jak wstążka”, Wychowanie w przedszkolu, nr1/1993

3. Leszczyński G.: „Literatura i książka dziecięca”, Warszawa 2003

4. Ratyńska H.: „Literatura dziecięca w pracy przedszkola”, Warszawa 1991

5. Literatura dziecięca w pracy przedszkola/ H. Ratyńska

 

 

DZIECKO Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ W PRZEDSZKOLU

 

Współcześnie mówi się wiele o niepełnosprawności i osobach z niepełnosprawnością. O konieczności wspierania, tolerancji i społecznej akceptacji. Jednak cały proces włączania osoby z niepełnosprawnością do społeczeństwa nie zaczyna się w szkole, ani na rynku pracy, tylko już w najmłodszych latach, w wieku przedszkolnym.

Kiedy mówimy o prawidłowym i dynamicznym rozwoju dziecka trudno pominąć przedszkole. Jest to jeden z najważniejszych etapów kształcenia, którego wpływu nie można przecenić. Czy zawsze pamiętamy o tym myśląc o dziecku niepełnosprawnym?

Niepełnosprawność, o co tu chodzi?

Za niepełnosprawność przyjmuje się niezdolność do pełnego funkcjonowania osoby  w społeczeństwie. Można więc powiedzieć, że jest to stan kiedy osoba w jakimś stopniu ma trudności fizyczne, społeczne, sensoryczne lub psychiczne w odnalezieniu się w środowisku, w którym żyje i pełnym korzystaniu z jego możliwości.

 

W Polsce przyjmuje się podział niepełnosprawności na:

- niepełnosprawność sensoryczną (zmysłową) – między innymi są to osoby niewidome, niedowidzące, głuche, niedosłyszące, z zaburzeniami percepcji wzrokowej i słuchowej;

- niepełnosprawność psychiczna – niepełnosprawność intelektualną, osoby z chorobą psychiczną i demencją;

- niepełnosprawności społeczne – zaburzenia równowagi nerwowej, emocjonalnej oraz zdrowia psychicznego;

- niepełnosprawność fizyczną – należą do niej osoby z uszkodzeniem narządu ruchu, niepełnosprawnością motoryczną, osoby z chorobami wewnętrznymi;

- niepełnosprawności związana z komunikowaniem się – osoby z utrudnionym kontaktem werbalnym (min.: jąkanie się, zaburzenia mowy);

- mózgowe porażenie dziecięce;

- niepełnosprawność związana z obniżoną sprawnością psychofizyczną z powodu chorób somatycznych – np. nowotwory, guz mózgu, cukrzyca, rak

- niepełnosprawności złożone – osoby dotknięte więcej niż jedną niepełnosprawnością.

 

Spośród tak szerokiego wachlarza niepełnosprawności wyłaniają się specyficzne potrzeby związane z każdą z nich. Objęcie opieką i kształceniem dziecka z niepełnosprawnością wymaga od całego społeczeństwa specjalnego zaangażowania.

 

Specjalne potrzeby edukacyjne dziecka z niepełnosprawnością

Specjalne potrzeby edukacyjne to potrzeby wynikające z niepełnosprawności i są one podstawowym kryterium doboru metod pracy i dostosowania otoczenia do potrzeb rozwojowych dziecka. Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi często otoczone są opieką specjalistów w zakresie edukacji, rewalidacji i rehabilitacji. Ze względu na tempo uczenia się dziecka, oraz jego możliwości samodzielnego poruszania się czy funkcjonowania w placówce zatrudniani są także asystenci dziecka, nauczyciele wspomagający, których zadaniem jest wspieranie dziecka we wszystkich wymagających tego sytuacjach.

Każde dziecko ze specjalnymi potrzebami kształcenia ma prawo do podjęcia edukacji w dostosowanej do jego potrzeb placówce. Aby skorzystać z oferty kształcenia dziecka niepełnosprawnego należy zwrócić się do rejonowej poradni psychologiczno – pedagogicznej w celu uzyskania  orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie zawiera wskazania do najkorzystniejszych form kształcenia, terapii i rehabilitacji dziecka oraz innych form pomocy specjalistycznej.

 

W Polsce dziecko z niepełnosprawnością w placówkach ogólnodostępnych może zostać objęte kształceniem:

- specjalnym lub w oddziałach specjalnych;
- integracyjnym lub w oddziałach integracyjnych;
- w przedszkolach ogólnodostępnych;

Dzieci z niepełnosprawnością w wieku od 3 do 6 lat objęte zostały wychowaniem przedszkolnym na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. Nr 61, poz. 624). Na podstawie kwalifikacji zespołu orzekającego dziecko może pozostać pod opieką przedszkola do 10 roku życia jeśli wymaga tego poziom rozwoju dziecka. Za spełnianie obowiązku szkolnego uznaje się również udział dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno – wychowawczych.

W każdej placówce, do której uczęszcza dziecko z niepełnosprawnością, dyrektor oraz kadra wychowawcza zobowiązana jest do stworzenia odpowiednich warunków lokalowych, dostosowanych do potrzeb dziecka oraz zadbać o indywidualne programy terapeutyczne i rewalidacyjne. Niezależnie od placówki na jaką zdecydują się rodzice dziecka z niepełnosprawnością, powinni oni oczekiwać najlepszej opieki i wsparcia ze strony terapeutów, nauczycieli oraz dyrekcji.

AUTYZM

    Dnia 21 stycznia 2008 roku podczas Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, przedstawiciele państw członkowskich ustanowili dzień 2 kwietnia Światowym Dniem Wiedzy na temat Autyzmu. Dzień ten, który ma uświadomić i uwrażliwić społeczeństwo na problemy osób dotkniętych autyzmem jest obchodzony co roku.
Przez ONZ autyzm jest obecnie postrzegany jako jeden z najpoważniejszych problemów zdrowotnych we współczesnym świecie, obok AIDS, cukrzycy i raka.  Przyjmuje się, że obecnie 1 osoba na 100 dotknięta jest autyzmem.

Osoby autystyczne ze względu na trudności z porozumiewaniem się z otoczeniem i problemy w funkcjonowaniu w małym stopniu uczestniczą w życiu społecznym. Ze względu na otaczające je bariery często są zdani na siebie i pozostają w społecznej izolacji.

 

Co chciałaby Ci powiedzieć osoba z autyzmem

1. Chciałbym się z Tobą przywitać, ale trudno mi wyjść z inicjatywą. Ty pierwszy podaj mi rękę ,będzie mi łatwiej to odwzajemnić-ale nie obraź się ,jeśli tego nie zrobię.

2. Nie bój się kontaktu ze mną, autyzm nie jest zaraźliwy. Chciałbym się z Tobą bawić ,ale nie wiem jak. Ty wiesz, może mi pokażesz?

3.Nie patrzę ci w oczy ,ale doskonale cię widzę. Podobno mam wzrok i słuch jak sokół- tak twierdzą naukowcy.

4.To, że płaczę i krzyczę nie znaczy, że jestem niegrzeczny, tylko boję się, gdy wokół jest
za dużo ludzi, dźwięków i świateł.

5.Kiedy widzisz że płaczę i krzyczę  nie komentuj tego. Wiem że nie zawsze powinienem.
Ale naprawdę myślisz ,że zdanie taki duży a płacze sprawi że się uciszę?

6. Jeśli nie robię tego, o co prosisz, to nie dlatego ze nie chcę ,ale dlatego ,że nie rozumiem polecenia- powiedz je prosto, poproś ,abym powtórzył, wtedy jest większa szansa, że to zrozumiem i wykonam.

7.Boję się bardzo wielu rzeczy, które dla ciebie są proste i naturalne. Żeby zachowywać się jak ty, muszę być naprawdę odważny i czuć się bezpieczny.

8.W jednych rzeczach jestem słabszy, a w innych lepszy od ciebie.

9. Pozwól mi przebywać z Tobą i uczyć się od ciebie

10. Po prostu jestem inny. Nie oceniaj mnie-spróbuj mnie poznać lepiej. 

 

OBJAWY AUTYZMU

autystyczna izolacja

przymus stałości otoczenia

niezdolność do interakcji społecznych

stereotypowe, powtarzające się czynności

zaburzenia mowy (powtarzanie słów, odwracanie zaimków) lub całkowity brak mowy

łatwość mechanicznego zapamiętywani

Autyzm dziecięcy:

nie gaworzy, nie wskazuje, nie wykonuje świadomych gestów po pierwszym roku życia

nie mówi ani jednego słowa w wieku 16 miesięcy

nie składa słów w pary w wieku 2 lat

nie reaguje na imię

traci zdolności językowe lub społeczne

Inne objawy:

słaby kontakt wzrokowy

nie potrafi się bawić zabawkami

nadmiernie porządkuje zabawki lub inne przedmioty

jest przywiązane do jednej zabawki lub przedmiotu

nie uśmiecha się

czasem wydaje się upośledzone słuchowo lub ma  wyostrzony zmysł słuchu

urojenia

omamy

 

                  

 

Objawy społeczne Dzieci rozwijające się typowo są od początku istotami społecznymi. Już wkrótce po narodzinach patrzą na ludzi, odwracają się w kierunku głosu, chwytają podawane im palce, a nawet uśmiechają się.

Dzieci z autyzmem zdają się z ogromną trudnością przyswajać zwykłą ludzką codzienność dawania i brania. Nawet w pierwszych miesiącach życia wiele z nich nie próbuje odpowiadać na czyjąś obecność i unika kontaktu wzrokowego. Wydają się obojętne na ludzi, często wolą być same. Mogą biernie przyjmować uściski i pieszczoty. Później rzadko szukają pocieszenia, nie odpowiadają na objawy złości lub przywiązania rodziców w typowy sposób. Badania sugerują, że chociaż dzieci z autyzmem są przywiązane do rodziców, to ekspresja tego przywiązania jest niezwyczajna i trudna do „odczytania”. Dla rodziców wygląda to tak, jakby wcale tego przywiązania nie było. Rodzice oczekujący radości
w pieszczotach, uczeniu i zabawie z dzieckiem, mogą się czuć zdruzgotani brakiem oczekiwanego i typowego zachowania.

Dzieci z autyzmem wolniej uczą się interpretować myśli i uczucia innych. Subtelne znaki, takie jak uśmiech, zmrużenie oka albo grymas, mogą nic dla nich nie znaczyć. Dla dziecka, które przegapi takie wskazówki, „chodź tutaj” znaczy zawsze to samo, niezależnie czy mówiący uśmiecha się i wyciąga ręce do uścisku, czy marszczy brwi i zaciska pięści. Bez możliwości interpretowania gestów i wyrazów twarzy świat społeczności może wydawać się dezorientujący. Dodatkowym problemem u ludzi z autyzmem jest trudność w widzeniu spraw z perspektywy innej osoby . Większość pięciolatków rozumie, że ktoś może mieć inne wiadomości, uczucia i cele niż one. Osoba z autyzmem nie posiada takiego zrozumienia, co uniemożliwia jej przewidzenie i zrozumienie działań innych ludzi.

Zazwyczaj ludzie z autyzmem mają kłopoty z panowaniem nad swoimi emocjami. Może to przybierać postać „niedojrzałego” zachowania, jak płacz w klasie lub wybuchy słowne, które otoczeniu wydają się niewłaściwe. Osoba z autyzmem może czasem zachowywać się nieznośnie lub być agresywna fizycznie, jeszcze bardziej utrudniając stosunki międzyludzkie. Ma skłonności do „tracenia kontroli”, szczególnie w nowym dla siebie lub przytłaczającym środowisku, kiedy jest zła lub sfrustrowana. Może czasem niszczyć przedmioty, atakować innych lub się samookaleczać. W swojej frustracji niektórzy biją się w głowę, wyrywają sobie włosy lub gryzą ramiona.

Trudności w komunikacji W wieku trzech lat większość dzieci ma już za sobą zasadnicze etapy rozwoju mowy. Jednym z pierwszych jest gaworzenie. Do pierwszych urodzin typowe dziecko mówi pojedyncze słowa, odwraca się, kiedy słyszy swoje imię, wskazuje na zabawkę, którą chce dostać, a gdy zaproponować mu coś niesmacznego, to odpowiedź „nie” brzmi bardzo jednoznacznie.

Niektóre dzieci, u których rozpoznano autyzm, pozostają już nieme przez całe życie. Część niemowląt, gaworzących w pierwszych miesiącach, później przestaje to robić. U innych dzieci mowa może się rozwijać do piątego czy nawet dziewiątego roku życia. Niektóre potrafią nauczyć się systemów komunikacji obrazkowej lub języka gestów.

U tych, które potrafią mówić, język jest często używany w niespotykany sposób. Wydają się niezdolne do składania sensownych zdań. Część mówi pojedyncze słowa, inne powtarzają wielokrotnie jedno sformułowanie. Pewne dzieci z autyzmem powtarzają to co usłyszą, co nazywane jest echolalią. Chociaż zdrowe dzieci również przechodzą etap powtarzania, zwykle jest on zakończony w wieku trzech lat.

Niektóre mniej upośledzone dzieci wykazują niewielkie opóźnienia językowe, a mogą nawet mieć nad wiek rozwinięty język i niezwykle bogate słownictwo, ale trudno im podtrzymać rozmowę. Zasada „dawania i brania” obecna w rozmowie jest dla nich trudna, potrafią za to wygłaszać długie monologi na ulubiony temat, nie stwarzając okazji
do komentowania. Występuje również niezdolność rozumienia języka ciała, tonu głosu
lub charakterystycznych zwrotów. Mogą interpretować sarkastyczne zwroty wprost,
na przykład „no to pięknie” będzie znaczyć dosłownie „pięknie”.

Język ciała dzieci z autyzmem  może być równie trudny do zrozumienia jak ich wypowiedzi słowne. Wyraz twarzy, ruch, gesty, rzadko odpowiadają słowom. Również ton nie odbija uczuć. Częsty jest głos wysoki, śpiewny lub płaski, jakby z maszyny. Niektóre dzieci
o względnie dużych umiejętnościach językowych mówią jak mali dorośli, nie potrafiąc przyjąć sposobu mówienia zwykłego u ich rówieśników.

Bez znaczących gestów czy mowy, nie mogąc pytać, ludzie z autyzmem nie potrafią wyartykułować swoich potrzeb. Mogą przez to krzyczeć, lub po prostu brać to, czego chcą. Zanim nauczą się lepszych sposobów, robią co mogą, żeby nawiązać kontakt. W trakcie dorastania ludzie z autyzmem stają się coraz bardziej świadomi swoich kłopotów
z rozumieniem innych i tego, że inni ich nie rozumieją. Mogą wskutek tego stać się niespokojni lub przygnębieni.

Zachowania powtarzalne Chociaż dzieci z autyzmem mają zwykle normalny wygląd fizyczny i dobrą kontrolę nad mięśniami, to powtarzane przez nie dziwnie wyglądające ruchy, mogą odseparować je od innych dzieci. Takie zachowania mogą być skrajne i wyraźne lub bardziej subtelne. Niektóre spędzają wiele czasu machając rękami lub chodząc na palcach, układają rzeczy w szeregach. Zdarza się, że nagle zamierają w bezruchu.

Mogą spędzać całe godziny ustawiając samochodziki lub pociągi w szczególny sposób, zamiast bawić się nimi. Jeśli ktoś przypadkowo przesunie jedną z zabawek, dziecko będzie bardzo rozdrażnione. Dzieci takie wymagają, nawet żądają, doskonałej spójności otoczenia. Drobna zmiana w jakiejkolwiek codziennej czynności, jedzeniu, ubieraniu, kąpieli, w czasie o którym wychodzą i sposobie dojścia do szkoły, wytrąca je z równowagi. Być może powtarzalność i porządek nadają pewną stabilność ich obrazowi świata.

Powtarzalne zachowania przyjmują czasem postać obsesji. Dziecko może pragnąć wiedzieć wszystko o odkurzaczach, rozkładzie jazdy czy latarniach morskich. Zdarza się wielkie zainteresowanie liczbami, obrazkami, symbolami, badaniami naukowymi nad jakąś dziedziną lub innymi tematami.

            

Charakterystyka osób z autyzmem 

    Około 70% osób z autyzmem jest opóźnionych w rozwoju umysłowym, częściej ujawnia się on u chłopców niż u dziewczyn (4:1). Około 1/3 dzieci autystycznych rozwija się normalnie do18, a nawet 36. miesiąca życia.

Dziecko autystyczne często odbiega od ustalonej normy, co można zaobserwować już we wczesnym dzieciństwie. Pewne symptomy mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia. Nie reaguje ono adekwatnie na bodźce, unika dotyku. Niemowlęta często bywają pasywne, nie przekazują żadnych, lub prawie żadnych oczekiwań wobec rodziców, bądź też są nadmiernie marudne, nie uspakajają się podczas tulenia. Często dzieci autystyczne, kiedy siedzą – kołyszą się, bądź uderzają głową w łóżeczko. Nie nawiązują one kontaktów społecznych, demonstrują przywiązanie do rodziców, czy opiekunów, jednak nie reagują na okazywane im przywiązanie i miłość w sposób, w jaki inni od nich tego oczekują. Wydają się być „w swoim świecie”, niejako oderwane od rzeczywistości, niemające z nią kontaktu.

Charakterystyczne dla dzieci autystycznych jest patrzenie „przez” ludzi, a nie na nich. Wiele z tych dzieci później w stosunku do rówieśników, nabywa takich umiejętności jak mowa, raczkowanie i chodzenie, jednak ich zdolności komunikacyjne, społeczne i poznawcze są znacznie opóźnione bądź poważnie zaburzone. Zachowania autostymulacyjne, samookaleczenie, kłopoty ze snem i jedzeniem, zły kontakt wzrokowy, niewrażliwość na ból, oraz problemy z koncentracją uwagi są zachowaniami, które również przejawia wiele z dzieci autystycznych. Większość z nich wykazuje wyjątkowo silne przywiązanie do rutyny, każdą, choćby najmniejszą zmianę przyjmują płaczem, niezadowoleniem, paniką, bądź agresją. Bardzo rzadko wskazują one jakiś przedmiot, czy zjawisko, aby zwrócić na nie czyjąś uwagę, nie interpretują gestów innych ludzi, często traktują ich instrumentalnie, jako środek do zaspokojenia swoich potrzeb. Często nie rozumieją one znaczenia i celu mowy, jako narzędzia służącego do komunikacji, nie używają jej odpowiednio, by wyrazić swoje myśli i uczucia, wiele z nich nie mówi w ogóle, bądź wykazuje bardzo słabo rozwinięty słownik, nie używa w sposób poprawny gramatyki, nie rozumie pojęć abstrakcyjnych. Występuje u nich mowa stereotypowa, zaburzenia rytmu i tonu, bardzo często echolalia czyli powtarzanie zasłyszanych sformułowań. Rozumieją one jedynie proste, krótkie, jednoznaczne zdania, bądź ich równoważniki. Dzieci autystyczne wykazują zaburzenia w korzystaniu z wyobraźni, czy kreatywnego naśladownictwa. Ich zabawy są stereotypowe, pełne powtórzeń, nie włączają do nich innych. Wiele z tych dzieci wykazuje obsesyjne zainteresowanie poszczególnymi przedmiotami, bawią się nimi bez uwzględnienia ich przeznaczenia. Gdy taki przedmiot zostanie usunięty z ich otoczenia, wykazują niepokój, a często wręcz wściekłość. Ich zachowania bywają agresywne, bądź autoagresyjne, co stwarza zagrożenie dla nich samych i innych.

Zdolności społeczne u poszczególnych autystów są bardzo zróżnicowane. Widoczny jest brak zainteresowania ludźmi i ignorowanie ich obecności. Niektóre dzieci inicjują kontakt lub odpowiadają na próby podejmowane przez innych, zazwyczaj jednak przejawiają przy tym znaczne zaburzenia kontaktu wzrokowego. Inne, z kolei, nie zachowują dystansu
w relacjach społecznych i traktują obcych tak, jak osoby dobrze sobie znane, czasem uparcie ich dotykając, szarpiąc i wykorzystując jak przedmioty.

Charakterystyczną cechą funkcjonowania dzieci z autyzmem jest brak zainteresowania rówieśnikami. Niektóre z nich całkowicie ignorują obecność innych dzieci. Nie podejmują żadnej wspólnej aktywności, nie rozumieją prostych zasad rządzących zabawami i grami. Bawią się „obok”, pochłonięte własnymi zajęciami, zazwyczaj mało atrakcyjnymi dla innych. Nie okazują zainteresowania tym, czym zajmują się inni, i nie potrafią zaciekawić ich tym, co jest dla nich ważne i interesujące uciekając w samotność.

Jedne z poważniejszych problemów osób autystycznych, to zaburzenia umiejętności komunikowania się zarówno na poziomie językowym, jak i niejęzykowym. Autyzm jest jedynym stanem, w którym zdolność mówienia może się rozwinąć niezależnie od zdolności rozumienia wypowiadanych słów. Podczas gdy inni doskonalą rozwój swojego języka,
aż 50% dzieci z autyzmem pozostaje niemych, a u pozostałych rozwój mowy jest opóźniony lub poważnie zaburzony (niektórzy zaczynają mówić dopiero między 5 a 9 rokiem życia.)

Część niemowląt gaworzy, a następnie przestaje. Występuje echolalia (powtarzanie usłyszanych słów, zwrotów i zdań).Maluchy, a potem starsze osoby nieprawidłowo używają zaimków osobowych (myląc na przykład rodzaj męski z żeńskim). Zdarza się powtarzanie
w kółko tego samego słowa (czasami jest to jedyny używany wyraz). Pewna grupa dzieci wydaje się mieć bardzo rozbudowany słownik, lecz nie potrafi zainicjować
albo podtrzymywać rozmowy. Głos z rzadka oddaje , emocje, to co dana osoba czuje: jest albo piskliwy, wysoki, albo przypomina bezdusznego robota. Dzieci potrafią mówić jak tzw. stary maleńki (nie wyrażają się adekwatnie do swojego wieku). Nie umiejąc poprosić (niedostateczne umiejętności językowe) czy zasygnalizować innych potrzeb w inny sposób (gestem, miną),osoby  z autyzmem krzyczą albo reagują przemocą. Trudności
w komunikowaniu swoich potrzeb i ocenie potrzeb innych sprawiają, że  osoby z autyzmem często ulegają frustracji.


Znane są wybitne zdolności pamięciowe, arytmetyczne, muzyczne, plastyczne i przestrzenne u niektórych osób z autyzmem. Owe „wysypkowe” zdolności, ujawniające się w wąskich obszarach, występują tylko u około 5 % osób z autyzmem.

Dzieci z Zespołem Aspergera  mają bardzo dobrą pamięć i rozwijają swoje zainteresowania, niekiedy ekskluzywne. Obsesyjnie koncentrują się na pewnych tematach, często są to środki transportu, komputery, dinozaury, itp. Niekiedy rozwijają się one w okresie dorastania
w zainteresowania realizowane przez wiele lat. Pomaga im w tym właśnie dobra pamięć. Pamiętają nawet drobne detale z przeszłości dotyczącej danej rzeczy lub zjawiska, maja także wybiórcza pamięć faktów i zdarzeń przypadkowych zaistniałych nawet wiele lat wcześniej. Często zafascynowane są w szczególny sposób kolekcjonowaniem informacji na dany temat. Dzieci te w czasie nauki szkolnej często wykorzystują dużą zdolność zapamiętywania dat, liczb, wzorów i osiągają zwykle dobre wyniki w matematyce.

Jedną z głównych cech dzieci autystycznych jest obsesyjna troska o zachowanie niezmienności ich środowiska. Dzieci te są bardzo wrażliwe na specyficzne ułożenie przedmiotów i mogą być mocno zaniepokojone, kiedy coś w ich otoczeniu się zmieni.
W dzieciństwie prezentują bardzo ograniczone i sztywne wzorce zabawy, w których brakuje różnorodności i wyobraźni. Mogą bawić się klockami lub samochodzikami, ale ograniczają się do układania ich w równiutkich rządkach, być może według wielkości lub koloru,
i są zrozpaczone, gdy ten porządek zostanie zaburzony. Mogą też kolekcjonować pewne przedmioty, takie jak malutkie zabawki, kamienie, pudełka lub ołówki, i trzymają je stale przy sobie, tak jak małe dziecko może trzymać ulubionego misia. Jakakolwiek próba zabrania tych ulubionych przedmiotów spotka się prawdopodobnie z poważnym atakiem złości.
Wiele dzieci autystycznych domaga się niezmienności tras i/lub codziennych rutyn(posiłki, mycie, ubieranie, itp.) Rytuały uwidaczniają się w takich zachowaniach, jak naleganie
na jedzenie określonych potraw, używanie określonych naczyń do jedzenia, ubieranie tylko pewnych ubrań, dotykanie określonych przedmiotów lub wielokrotne zadawanie tych samych pytań i oczekiwanie takich samych odpowiedzi. Czasami u dzieci autystycznych może rozwinąć się pewne rytualistyczne przywiązanie do liczb, liter, kształtów geometrycznych, kolorów etc. Mogą spędzać wiele godzin na liczeniu czy też na uczeniu się na pamięć rozkładów jazdy, kalendarzy itp. Kolejnym zachowaniem bardzo często spotykanym u dzieci autystycznych jest powtarzające się, trwałe, stereotypowe zachowanie, które określa się mianem autostymulacji lub stereotypii. Na poziomie motoryki dużej typowe zachowania autostymulacyjne zawierają: rytmiczne kołysanie ciała (stanie i kołysanie się z nogi na nogę, siedzenie i kołysanie tułowiem lub kołysanie się do przodu i do tyłu klęcząc na kolanach
i podpierając się rękoma), podskakiwanie, bieganie lub chodzenie w kółko, kręcenie głową, trzepotanie ramionami lub dłońmi, przybieranie dziwnych póz. Na bardziej subtelnym poziomie zachowania te mogą zawierać: wpatrywanie się w światła, w wyciągniętą rękę, wywracanie oczami, napinanie mięśni, machanie palcami przed twarzą, kręcenie włosów lub robienie min. Dzieci autystyczne często włączają przedmioty do swych zachowań autostymulacyjnych. Na przykład kręcą przedmiotami, takimi jak przykrywki od garnków lub monety, lub kartkują strony w książkach. Podczas gdy wiele z tych zachowań dostarcza stymulacji kinestetycznej (np. kołysanie, skakanie, trzepotanie), wiele przynosi stymulację wzrokową lub słuchową. Autostymulacja wzrokowa zawiera często wpatrywanie się
w migotanie światła powstałe przy machaniu luźnymi dłońmi przed oczami. Może to być również kręcenie kawałkami sznurka, machanie ołówkiem przed twarzą, wyskubywanie wełny ze swetrów lub wypchanych zwierząt, lub wprawianie w ruch obrotowy kółek samochodów-zabawek. Często obserwowana autostymulacja słuchowa zawiera powtarzanie bezsensownych dźwięków lub pewnych słów czy fraz, stukanie przedmiotami lub słuchanie określonych piosenek bądź ich fragmentów. Dzieci autystyczne mogą spędzać dużą część
ze swych godzin czuwania zaangażowane w autostymulację. Zachowanie to wydaje się być
dla nich niezwykle ważne. Do tego stopnia, że niektóre dzieci angażują się w niewiele poza tym. Co więcej, opierają się próbom przerwania tego zachowania i mogą nawet czasem ryzykować ból lub utratę jedzenia, gdy są zaangażowane w autostymulację. Zachowanie to różni się zdecydowanie od normalnych aktywności zabawowych charakterystycznych dla normalnego dzieciństwa.
Uogólniając autyzm to głębokie deficyty w zachowaniach społecznych i w przywiązaniu do innych ludzi, wymaganie niezmienności środowiska, pewne cechy charakterystyczne języka i mowy.

 

Karta praw osób z autyzmem

Karta Praw Dla Osób Autystycznych – przyjęta przez Parlament Europejski 9 Maja 1996 r.

1. Prawo obywatelskie osób autystycznych do niezależnej i wartościowej egzystencji pozwalającej na  pełne rozwinięcie możliwości i wykorzystanie szans życiowych
2. Prawo obywatelskie osób autystycznych do łatwo dostępnej , bezstronnej i dokładnej diagnozy i opinii lekarskiej.
 3. Prawo obywatelskie osób autystycznych do łatwego i odpowiedniego wykształcenia.
4. Prawo obywatelskie osób autystycznych ( a także reprezentantów) do pełnej partycypacji
w procesie podejmowania decyzji kształtujących ich przyszłość :w miarę możliwości, życzenia jednostek indywidualnych powinny być zapewnione i uwzględnione .
5. Prawo obywatelskie osób autystycznych do odpowiedniego i łatwo dostępnego mieszkania
6. Prawo obywatelskie osób autystycznych do wyposażenia, pomocy i opieki niezbędnej
do zapewnienia w pełni produktywnej egzystencji gwarantującej szacunek i niezależność.
7. Prawo obywatelskie osób autystycznych do zarobku i odpowiedniego wynagrodzenia zapewniającego niezbędne wyżywienie , odzież , mieszkanie , a także gwarantującego zaspokojenie wszystkich pozostałych potrzeb życiowych.
 8. Prawo obywatelskie osób autystycznych do uczestniczenia w miarę możliwości, w procesie rozwoju i zarządzania placówkami specjalnymi, które stworzono w celu zapewnienia im niezbędnej opieki.
9. Prawo obywatelskie osób autystycznych do odpowiedniej porady i opieki zapewniającej poprawę kondycji fizycznej , ochronę zdrowia psychicznego i zaspokojenie potrzeb duchowych, w ramach których należy uwzględnić także odpowiednie metody terapeutyczne
i leczenie farmakologiczne , mając na uwadze zapewnienie bezpiecznej terapii uwarunkowanej prawami i przywilejami osoby zainteresowanej.
10. Prawo obywatelskie osób autystycznych do odpowiedniego wykształcenia i szkolenia zawodowego wykluczającego dyskryminację i stereotypy: szkolenie i zatrudnienie powinny uwzględniać zdolności i prawo wyboru jednostki.
 11. Prawo obywatelskie osób autystycznych do korzystania ze środków transportu
i nieograniczonej swobody poruszania się.
12. Prawo obywatelskie osób autystycznych do uczestniczenia i korzystania z dóbr kulturalnych , możliwości uczestniczenia w różnych formach działalności rozrywkowej, wypoczynku i sportu.
 13. Prawo obywatelskie osób autystycznych do korzystania z tych samych udogodnień, usług, a także możliwości aktywnej współpracy i działania w społeczeństwie.
14.  Prawo obywatelskie osób autystycznych do nawiązywania stosunków o charakterze seksualnym , a także innych związków , między innymi małżeńskich ,pozbawionych zniewolenia.
15. Prawo obywatelskie osób autystycznych do korzystania z porady prawnej i usług adwokackich , a także do pełnej opieki prawnej i ochrony ustawowej.
16. Prawo obywatelskie osób autystycznych do egzystencji pozbawionej lęku i poczucia zagrożenia związanego z bezprawnym umieszczeniem w szpitalu psychiatrycznym albo
w innych instytucjach ograniczających swobodę i wolność osobistą.
17. Prawo obywatelskie osób autystycznych do niezależnej i pełnej egzystencji pozbawionej cierpienia i bólu fizycznego albo zaniedbania.
18. Prawo obywatelskie osób autystycznych do uniezależnienia się od nadużywania
i przedawkowania środków farmakologicznych.
19. Prawo obywatelskie osób autystycznych do uzyskania przystępnych informacji udzielanych osobom autystycznym (ich reprezentantom) , dotyczących danych pochodzących z akt personalnych rejestrów medycznych , psychologicznych i edukacyjnych.

 

FILMOTEKA PRZYJACIELA INTEGRACJI

(filmy o autyzmie)

      Autism – The Musical

Film dokumentalny. Reżyserka Tricia Regan przez pół roku rejestrowała życie pięciu rodzin, których dzieci przygotowują się do wystawienia musicalu. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że dzieciaki cierpią na autyzm.).

   Czarny balonik

Po przeprowadzce do innego miasta nastoletni Thomas pragnie przede wszystkim zaaklimatyzować się w nowej szkole. Chce zrobić dobre wrażenie na nowych kumplach, dostosować się do obowiązujących standardów i obyczajów. Wkrótce udaje mu się nawiązać bliższą znajomość ze śliczną blondynką Jackie. Niestety jest jedna przeszkoda na drodze do realizacji jego zwykłych, niewygórowanych marzeń o „normalnym” wchodzeniu w dorosłość. Ta przeszkoda to Charlie – starszy autystyczny brat Thomasa. Bieg przez miasto w samych slipkach, atak histerii na środku supermarketu, wydawanie dziwnych odgłosów w najmniej spodziewanych momentach – to tylko niektóre z zachowań Charliego, które wywołują u Thomasa wstyd, zażenowanie, a z czasem też narastającą agresję wobec brata…

Opowieść ojca. Przez mongolskie stepy w poszukiwaniu cudu (The Horse boy)

Opowieść ojca. Przez mongolskie stepy w poszukiwaniu cudu to prawdziwa historia o sile miłości. Gdy u kilkuletniego Rowana wykryto autyzm, jego ojciec Rupert – dziennikarz i autor książek podróżniczych – postanowił, że nie podda się bez walki. Długo próbował różnych form terapii, jednak bez skutku. Pewnego dnia przypadkiem odkrył, że jego syn nawiązuje wyjątkową więź ze zwierzętami. Wtedy postanowił zrealizować szalony plan – zabrać dziecko do krainy szamanów, nieskażonej przyrody i stad dzikich koni – Mongolii.
A po powrocie opisał tę niezwykłą podróż w książce o tym samym tytule, która ukazała się Nakła Wydawnictwa „Nasza Księgarnia” (jest już w sprzedaży).Film był wielokrotnie nagradzany, m.in. na Sudance Film Festival oraz HotDocs 2009. To pięknie zobrazowana historia miłości rodzicielskiej, relacji między odległymi kulturami oraz ukojenia, jakie niesie dzika, nieskażona przyroda. Istotnym elementem filmu są wypowiedzi znanych specjalistów zajmujących się autyzmem.

Tomek i ja

Sześcioletni Kyle Graham sprawia rodzicom, Nicoli i Robowi, duże problemy wychowawcze: kiedy próbują do niego dotrzeć, wpada w histerię, wybucha gniewem, krzyczy i płacze. Obsesyjnie boi się wizyt w sklepie. Kupienie mu butów to prawdziwe wyzwanie dla zrozpaczonej matki, która ostatkiem sił stara się być cierpliwa i wyrozumiała. Podobnie jak inne dotknięte autyzmem dzieci Kyle odbiera otoczenie w zupełnie inny sposób, niezrozumiały dla zdrowych ludzi, nigdy nie respektuje zasad, według których funkcjonują inni, stwarza sytuacje, które czasem bywają śmiertelnie niebezpieczne. Chłopiec najlepiej czuje się w swoim własnym, hermetycznie zamkniętym świecie, staje się milczący, nie zauważa domowników, nie reaguje na żadne ich polecenia, obsesyjnie ogląda swój ulubiony serial, którego bohaterem jest ciuchcia o imieniu Tomek. Tylko wtedy rodzice mają spokój. Choroba syna to dla Nicoli i Roba prawdziwa tragedia. Chcą nawet oddać chłopca do szkoły specjalnej z internatem, ale Nicola zaczyna mieć wątpliwości, czy jeszcze bardziej nie zaszkodzi Kyle’owi, który od tej pory będzie przebywał już tylko wśród chorych dzieci, nie mając żadnych szans na kontakt ze zdrowymi rówieśnikami. Postanawia więc dalej poświęcać się synowi kosztem własnego życia. Małżonkowie coraz dotkliwej odczuwają jednak trudy wychowywania dziecka z autyzmem, nie mają w ogóle czasu dla siebie, nie chodzą do kina, nie widują znajomych. Próbują wspierać się nawzajem i z pokorą znosić cierpienia, ale ich związek zostaje wystawiony na ciężką próbę. W przetrwaniu kryzysu małżeńskiego bardzo pomagają rodzice Nicoli, Pat i Jim. Matka często wyręcza przytłoczoną obowiązkami córkę w różnych domowych sprawach, zabiera wnuka do parku, przygotowuje posiłki. Pat uważa, że wiele problemów w rodzinie rozwiązałoby drugie dziecko, które mogłoby rozbudzić w Kyle’u uczucia, sprawić, że zacząłby angażować się w rodzinne sprawy. Radzi więc małżonkom, żeby przynajmniej podarowali synowi psa. Ten pomysł początkowo wydaje się istnym szaleństwem, Rob nie chce się zgodzić na trzymanie w domu zwierzaka, który tylko przysporzy dodatkowych trosk i obowiązków. Nicole podchodzi jednak mniej sceptycznie do sprawy i zgłębia fachową lekturę, która napawa ją optymizmem. Nie ma już prawie wątpliwości, że powinni chociaż spróbować.Wybór pada na ślicznego szczeniaka rasy golden retriever.Nowy członek rodziny podbija serca wszystkich domowników. Na cześć bohatera ulubionej kreskówki Kyle’a pies dostaje imię Tomek. Sympatyczny szczeniak staje się ulubieńcem chłopca, który coraz bardziej interesuje się swoim czworonożnym pupilem. Tomek ma zbawienny wpływ na zamknięte w sobie dziecko, z którym dotychczas nie sposób było nawiązać jakikolwiek kontakt emocjonalny. Teraz Kyle powoli wychodzi ze swego zamkniętego świata, rozmawia z przyjacielem, opiekuje się nim, rozumie, że ma wobec niego obowiązki. Poznaje też, co to ból, cierpienie, strach o bliską osobę, oraz co znaczy miłość i prawdziwa przyjaźń.

Temple Grandin

Nagrodzona siedmioma statuetkami Emmy historia autystycznej kobiety, która mimo przeciwności losu osiągnęła w życiu sukces i spełniła swoje marzenia. Temple Grandin (Claire Danes) urodziła się z autyzmem i zaczęła mówić dopiero w wieku czterech lat. Dziewczynka miała trudności w szkole i nie radziła sobie w kontaktach z innymi ludźmi. Zawsze jednak mogła liczyć na wsparcie ze strony matki (Julia Ormond), która robiła wszystko, by córka prowadziła normalne życie. Temple dużo czasu spędzała na farmie wujostwa, gdzie nauczyła się miłości i współczucia dla zwierząt. Jako dorosła kobieta zaangażowała się w propagowanie wiedzy o autyzmie i właściwym traktowaniu zwierząt rzeźnych. Zaprojektowała wiele specjalnych urządzeń do humanitarnego ich uboju. Jej działania zostały docenione m.in. przez międzynarodową organizację PETA. Dziś jest cenionym naukowcem – profesorem na Stanowym Uniwersytecie w Kolorado.

Śniegowe ciastko  – Snow Cake

Poruszająca historia przyjaźni chorej na autyzm Lindy (Sigourney Weaver) i Alexa (Alan Rickman) mężczyzny po traumatycznych przejściach. Jest zima w Ontario. Alex przez przypadek poznaje 19-letnią autostopowiczkę Vivienne (Emily Hampshire) i zupełnie wbrew sobie postanawia podwieźć ją do domu do miasteczka Wawa. Podczas podróży niespodziewanie nawiązuje się między nimi nić porozumienia, Alex otwiera się przed dziewczyną, opowiada jej o swoim życiu. Nagle w samochód wjeżdża ciężarówka, a Vivienne ginie na miejscu. Alex postanawia odnaleźć jej matkę i opowiedzieć jej o wszystkim. Tak poznaje Lindę, a ta znajomość już na zawsze i całkowicie odmieni jego życie..

Dom z kart (House of Cards)

Po śmierci męża zdolna architekt Ruth Matthews (Kathleen Turner) postanawia przeprowadzić się wraz z dziećmi do nowego domu. Po pewnym czasie w rodzinie zaczynają dziać się dziwne rzeczy… Mała Sally nie tylko coraz bardziej zamyka się w sobie, ale stopniowo ujawnia niecodzienne umiejętności – chodzi po rynnie bez utraty równowagi, potrafi złapać w locie piłkę bejsbolową. Z czasem dziewczynka przestaje się odzywać. Psycholog (Tommy Lee Jones), podejrzewając autyzm, proponuje dłuższą terapię w ośrodku. Początkowo Ruth nie wierzy w chorobę córki, lecz zmienia zdanie po ujrzeniu zbudowanego przez Sally domku z kart, którego konstrukcja przeczy prawom fizyki.

 „Taki jestem” 

  „Jestem jak pustelnik na wyspie” – pisze o sobie nastoletni Patrick Wanker, cierpiący na autyzm. Jedynym sposobem poznania myśli, uczuć i bogatego życia wewnętrznego chłopca jest przeczytanie jego zapisków na komputerze. Tylko tak Patrick może wyrazić światu doświadczenie zamknięcia wewnątrz własnego ciała.Reżyserka Ingrid Demetz uległa fascynacji Patrickiem i postanowiła poświęcić mu film. Nie chciała jednak brnąć w naukowe wyjaśnienia, czym jest autyzm ani pokazywać objawów choroby. Jej ambicją było przebicie się przez niewidzialny mur, odgradzający chłopaka od świata. Komunikacja z nim nie była jednak możliwa standardowymi sposobami, poprzez mowę czy gest.„W przypadku Patricka oba te sposoby tracą na znaczeniu - mówiła. Na zewnątrz jego wypowiedzi i język ciała świadczą o chorobie, ale nie mówią nic o świecie emocjonalnym. Nie można odgadnąć, co Patrick czuje lub myśli”.Używając jedynie słów zapisywanych przez chłopca na ekranie komputera i wydarzeń z jego codziennego życia w malowniczym włoskim miasteczku, Demetz stworzyła przejmującą filmową opowieść o samotności. Ze swoją kamerą towarzyszyła Patrickowi w szkole i w domu, rejestrując, jak choroba pozbawia go zdolności do nawiązywania kontaktów i relacji z innymi ludźmi. Tylko notatki pozwalają przełamać otaczającą go barierę, wyrazić złożoną osobowość i pełne zadumy refleksje nad światem.„Mogłam przyglądać się, jak zapisuje na komputerze literę po literze, wyrażając swoje myśli - wspominała reżyserka. Śledząc ten proces, zrozumiałam jak cenne i silne może być słowo, i jak niewiele wystarcza, by wyrazić bardzo wiele. A także to, że nie wszystko da się ubrać w słowa”.”Taki jestem” to dokument niezwykły, ponieważ pozwala uwolnić się myślom tłamszonym przez ograniczenia ciała i umysłu, po czym przekazać je całemu światu. To także opowieść o niezłomności ducha, gdyż pomimo problemów główny bohater filmu pozostaje optymistyczny co do przyszłości całej swojej rodziny, w tym młodszego brata, także dotkniętego autyzmem.

Zaklęte serca

Porywająca romantyczna komedia o miłości między dwojgiem nietypowych młodych ludzi. Donald i Isabell nie wiedzą o swoim istnieniu, choć bardzo wiele ich łączy. Oboje nie potrafią funkcjonować w społeczeństwie tak jak każdy z nas. Nie umieją nawiązywać emocjonalnych relacji z innymi ludźmi. Lekarze nazywają to syndromem Aspergera. Pewnego dnia ich drogi się przetną i wtedy okaże się, że jednak są zdolni do uczucia, choć miłość między nimi to nie będzie sprawa łatwa.

Powyższy artykuł  zaczerpnięto z poniższych linków ,do obejrzenia których jeszcze raz serdecznie zapraszamy!

>
http://www.filmydokumentalne.pl/nasz-autyzm/ (trwa niecałe 10min),
> -
http://dajmiczas.pl/autyzm informacje o autyzmie i polecane filmy,
> -
http://bycblizejsiebie.pl/wydarzenia/podroz-jade-film-dokumentalny-z-polskimi-napisami/ (film przebudzenie)
>   ´
www.synapsis.org.pl Fundacja SYNAPSIS
> ´
www.bycblizejsiebie.pl Fundacja BYĆ BLIŻEJ SIEBIE 
> ´
www.autyzm.zgora.pl

 

 

                                                  WIEM WSZYSTKO  O  ELEKTROŚMIECIACH

Nasze przedszkole bierze udział w ogólnopolskim konkursie DRUGIE ŻYCIE ELEKTROŚMIECI.

Celem konkursu jest podniesienie stanu świadomości ekologicznej społeczeństwa w zakresie prawidłowego postępowania z zużytym sprzętem elektrycznym oraz zwiększenia ilości zbiórki tego sprzętu.

Co to są elektrośmieci?
Dlaczego są niebezpieczne?
Czy mogą być groźne?
Jaki mają wpływ na środowisko?
Co robić z elektrośmieciami, by nie szkodzić środowisku?

W poniższych  ulotkach znajdą Państwo odpowiedzi na te i wiele innych pytań.
WIEM WSZYSTKO O ELEKTROŚMIECIACH
DRUGIE ŻYCIE ELEKTROŚMIECI Edukacja na temat zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego

 

ZDROWA DIETA – CZYLI JAK NAMÓWIĆ DZIECKO
                   DO JEDZENIA 5 PORCJI WARZYW, OWOCÓW LUB SOKU 


 
Każdy rodzic z wielką uwagą i troską obserwuje rozwój swojego dziecka i stara się zapewnić mu wszystko to, co dla niego najlepsze. W okresie intensywnego i szybkiego rozwoju naszych pociech niezwykle ważna jest zdrowa dieta bazująca na warzywach, owocach i sokach. Jest to szczególnie istotne teraz, gdy pogoda każdego dnia testuje naszą odporność.


W okresie dorastania u dzieci szczególnie wzrasta zapotrzebowanie na witaminę C
(zawartą zwłaszcza w pietruszce, czarnej porzeczce i sokach wieloowocowych), prowitaminę A (znajdującą się m.in. w marchwi, morelach i sokach marchwiowych) oraz witaminy E, B1, B2, B3 i B6. Warzywa, owoce i soki stanowią niezbędny składnik diety każdego dziecka, ponieważ dostarczają organizmowi potrzebnych mikroelementów i witamin niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu oraz biorą udział w wielu procesach życiowych, istotnych dla właściwego rozwoju fizycznego i intelektualnego młodego organizmu.



Co bardzo ważne, zawarte w owocach, warzywach i sokach witaminy są potrzebne do prawidłowej pracy mózgu
– procesów uczenia się, zapamiętywania, koncentracji i uwagi oraz uczestniczą w procesie uwalniania zawartej w pożywieniu energii – tak bardzo potrzebnej każdemu dziecku do nauki i zabawy. Witaminy, sole mineralne oraz inne składniki odżywcze zawarte w owocach, warzywach i sokach są bardzo dobrze przyswajane przez organizm dziecka.

Wyniki badań prowadzonych przez lekarzy oraz ekspertów żywieniowych na całym świecie pokazują, że w trosce o zdrowie trzeba zjadać codziennie minimum 500 g owoców i warzyw rozdzielonych na co najmniej 5 porcji.

Zimą dni stają się coraz krótsze, chłodniejsze, aura za oknem zmienia się jak w kalejdoskopie. W tym okresie szczególnie potrzebujemy regularnych dostaw witamin i minerałów. Korzystajmy z tego, że właśnie teraz mamy do dyspozycji najwięcej świeżych warzyw i owoców, dzięki którym możemy wzmocnić organizm naszych dzieci.


Pamiętajmy też, że spożywanie dużej ilości warzyw pomaga zapobiegać przygnębieniu,
a dzięki zawartości witaminy C, beta-karotenu oraz kwasu foliowego wzmacniamy także nasz układ nerwowy. Czasami nie jest łatwo rodzicom namówić swoje dzieci do regularnego jedzenia warzyw i owoców.

 


Najbardziej otwarte na nowe smaki są maluchy w wieku od 2 do 4 lat.
Im dziecko starsze, tym trudniej przekonać je do jedzenia nieznanych lub nielubianych dotąd warzyw i owoców. Nie należy jednak zmuszać ich do jedzenia, ponieważ to nigdy nie przynosi zamierzonego efektu. Zamiast bezradnie rozkładać ręce, lepiej uzbroić się w cierpliwość i podejść do problemu kreatywnie. I jeśli nawet jabłko czy marchewka mogą nie być ulubionym posiłkiem dziecka, to jednak połączenie ich np. w postaci soku przecierowego może być idealnym rozwiązaniem. Dzieci lubią soki, więc podanie im warzyw i owoców w postaci soku da nam pewność dostarczenia naturalnych witamin w tej wygodnej postaci.


Warzywno-owocowe-sokowe triki dla każdego rodzica


Angażuj… swoje pociechy w przyrządzanie zdrowych posiłków. Przygotujcie wspólnie np. sałatkę. Jeśli dzieci są jeszcze bardzo małe, wystarczy, że pomogą przy myciu warzyw i owoców oraz przy ich mieszaniu. Wspólnie przyrządzone danie zawsze lepiej smakuje. Ponadto podczas wspólnych przygotowań dzieci mogą się wiele nauczyć o owocach i warzywach.

Baw się… jedzeniem. Aby uatrakcyjnić dziecku posiłki, warto pozwolić sobie na odrobinę szaleństwa w kuchni. Układaj warzywa na kanapkach/talerzu, tak by przypominały bajkowe twarze, krajobrazy, tworzyły niezwykłe historyjki. Wszystko zależy od twojej wyobraźni. Aby zafascynować swoją pociechę warzywną przekąską, możesz np. ułożyć z niej kwiatek: sałata niech będzie trawą, kawałek zielonego ogórka może być łodygą, pokrojona rzodkiewka i pomidor mogą wystąpić w roli płatków kwiatów, a na to wszystko niech „patrzy” kukurydziane słońce. Smacznej zabawy!

Kupuj… warzywa, owoce i soki wspólnie z dzieckiem. Pozwól mu decydować, jakie warzywa, owoce i soki będziecie dziś jedli lub pili i co kupicie. Na etapie zakupów łatwiej będzie przekonać pociechę do odkrywania nowych smaków, bo maluch nie będzie czuł takiej presji, jak przy stole.

Mieszaj… soki, przygotowując nietypowe połączenia smaków. To nie tylko doskonały pomysł na urozmaicenie diety, lecz także świetna zabawa dla całej rodziny. Zmieszaj przynajmniej 2 smaki soków (np. pomarańczowy z grejpfrutowym lub jabłkowy z wiśniowym), a zadaniem dziecka niech będzie odgadnięcie, co wchodzi w ich skład.

Miksuj… warzywa i owoce, jeśli dziecko kręci nosem, gdy dostaje je w klasycznej wersji. Na przykład zmiksuj jogurt z owocami i podaj pociechom w formie deseru. W równie prosty sposób możesz przygotować pyszny obiad. Wystarczy, że do makaronu przygotujesz sos i zmiksujesz z przeróżnymi warzywami lub przygotujesz zmiksowaną zupę warzywną typu „krem”.

Nalewaj… dzieciom sok w różnych sytuacjach i o różnych porach. Jest on niezwykle wygodną formą zdrowej porcji. Soki owocowe i warzywne zachowują większość witamin zawartych w świeżych owocach i warzywach, a przykładowo jedna porcja soku z grejpfruta lub pomarańczy pokrywa całkowite dzienne zapotrzebowanie na witaminę C. 200 ml soku (np. mały kartonik) pociechy bez trudu mogą zabrać do szkoły na drugie śniadanie.

Podsuwaj… kawałki mandarynek i pomarańczy jako przekąskę, gdy dzieci są pochłonięte zabawą, a pokrojone marchewki i jabłka świetnie nadadzą się do pochrupania podczas seansów filmowych. Dzieci nawet nie zauważą, kiedy zjadły jedną z 5 porcji warzyw i owoców.

Uprawiaj… wraz z dzieckiem własny ogródek. Istnieje wiele łatwo dostępnych warzyw, które można łatwo hodować na domowym parapecie. Jeśli dziecko zobaczy, jak rosną warzywa i jak się je pielęgnuje, z pewnością łatwiej da się przekonać do ich jedzenia. Dodatkowo będzie mogło się nauczyć odpowiedzialności i lepiej poznać świat roślin.

Wynegocjuj… próbowanie nowego warzywa, owocu lub soku co tydzień. Umów się z dziećmi, że raz w tygodniu będziecie wybierać zdrowy specjał, którego jeszcze nie jadły lub nie piły. Niech to będzie wspólna zabawa w „owocowych odkrywców”. Wspólne poznawanie nowych smaków będzie świetną zabawą i pomoże dzieciom oswoić nieznane warzywa, owoce i soki.

Zabierz… dzieci na wycieczkę. Pokaż im, jak wygląda prawdziwa uprawa warzyw i owoców. Niech spróbują owocu „prosto z krzaczka”. Zainteresuj odpowiednio swoje pociechy tym tematem i wzbudź pozytywne skojarzenia. Po powrocie do domu dużo łatwiej będzie namówić dzieci do zdrowej diety.

Zakreślaj… kolejne owocowo-warzywne porcje na specjalnym wykresie. Na kartce papieru przygotuj np. tabelkę, w której dzieci mogły zaznaczyć, jakie warzywa i owoce zjadły oraz jakie soki wypiły danego dnia. To wspaniały konkurs, w którym możesz przyznawać odznaki i nagrody. Jeśli każdy z członków rodziny dołączy do zabawy, nawet nie zauważysz, kiedy dziecko będzie chciało przegonić innych uczestników tego nietypowego wyścigu.

 


Jeśli Twoje dziecko nadal nie chce jeść niektórych warzyw i owoców, daj mu trochę czasu. Według specjalistów, aby dziecko polubiło nowe warzywo, musi go spróbować nawet 10–15 razy.


Pamiętaj
też, że jednym z najważniejszych sposobów jest dawanie dziecku dobrego przykładu.
Dzieci obserwują nasze zachowania, naśladują nasze gesty i słowa. Dzięki poznawaniu naszych zwyczajów pociechy uczą się określonych rozwiązań różnych sytuacji życiowych. Jeśli sami nie sięgamy po warzywa, owoce i soki, trudno wymagać od naszych dzieci, aby one grzecznie takie przysmaki spożywały. Rewolucję w diecie malucha warto więc zacząć… od siebie. Co więcej – wspólne jedzenie naturalnych witamin będzie z pewnością o wiele przyjemniejsze.

 


Zgodnie ze starym przysłowiem: Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał - należy pamiętać, jak ważna we wpajaniu zdrowych przyzwyczajeń żywieniowych jest edukacja już od najmłodszych lat.

  PORADY DLA RODZICÓW DZIECI NIEJADKÓW

 

 

NIEJADKI - JAK SOBIE RADZIĆ ?

 

Dzieci nie mogą jeść tyle samo co dorośli. Ich porcje powinny być co najmniej o połowę mniejsze niż porcje dorosłych.

Rodzice często martwią się oto, że ich dziecko nie ma apetytu, zbyt mało je i przez to będzie się źle rozwijało oraz będzie narażone na infekcje. Jeżeli jednak pociecha prawidłowo rośnie i przybiera na wadze, nie ma powodu do niepokoju. Zdrowe dziecko nie zrobi sobie krzywdy, nawet jeżeli któregoś dnia będzie piło tylko soki lub wodę. Dzieci często instynktownie wybierają składniki pożywienia, których ich organizm potrzebuje. Trzeba pamiętać, że wahania apetytu są u malca rzeczą normalną. Pod żadnym pozorem nie wolno zmuszać go, żeby jadł więcej niż może i chce. Każdy posiłek powinien mieć swój początek i koniec. Nie należy przetrzymywać dziecka nad nie dojedzoną potrawą, aż wszystko zniknie z talerza. Dzieci rodzą się z instynktem pokarmowym, który sprawia, że jeśli tylko mają taką możliwość, jedzą dokładnie to, czego ich organizm potrzebuje i tyle, ile potrzebuje. Należy powstrzymywać się od komentowania apetytu dziecka. Im mniej się będzie o tym mówiło, tym lepiej. Lekarze są zdania, że dzieci szczupłe, a nawet chude, nie są wcale mniej dporne na choroby niż pulchne. Wręcz przeciwnie, te drugie, ciągle spocone i zasapane chorują częściej. Jeżeli niejadek jest zdrowy, wesoły, energiczny, to nie ma powodów do niepokoju. Oznacza to, że jego indywidualny apetyt jest wystarczający w stosunku do potrzeb organizmu.

 

 

„ JA” MALUCHA


Wojna nad talerzem zaczyna się często, gdy maluch ma dwa, trzy lata. I rzadko tak naprawdę ma związek z jedzeniem. Dziecko w tym wieku zaczyna bowiem zdawać sobie sprawę z własnej tożsamości. Zauważyło już, że to, co mówi i robi, ma wpływ na innych. I teraz stara się nas wypróbowywać ( „ Ciekawe, co zrobi mama, jeżeli wypluję tę wstrętną brukselkę ? ” , „ Nie będę jadł, niech się trochę pomartwi ! ” ). Nasze „ zjedz !” działa na niego jak płachta na byka.
 A im bardziej nalegamy, tym bardziej dziecko chce postawić na swoim. Niedawno odkryło swoje „ ja” i nic dziwnego, że broni się ze wszystkich sił. Starajmy się nie okazywać, że bardzo zależy nam, by wszystko zniknęło
 z talerza. Powinniśmy sobie uświadomić, że jeśli damy się wciągnąć w tę grę, z góry jesteśmy skazani na przegraną. Maluch i tak nie zje, a my tylko stracimy w jego oczach i niepotrzebnie będziemy się denerwować. Z czasem i tak dziecko zrozumie, że je się nie po to, by sprawić rodzicom przyjemność, ale po to, by nie być głodnym. I że nie ma to wiele wspólnego z autonomią.

 


TO NIC, ŻE INNE DZIECI JEDZĄ WIĘCEJ


Każdy maluch ma własne tempo przemiany materii. Jeśli nasz rozwija się prawidłowo, nie mamy powodu do niepokoju. Niejadek się nie zagłodzi.
 A zatem, koniec z dyktaturą w kuchni. Pozwólmy maluchowi decydować, co będzie jadł. Zadbajmy jedynie o to, by mógł wybierać spośród rzeczy zdrowych i jak najbardziej różnorodnych. Nie zmuszajmy go, by zjadał więcej, niż chce. Sam wie najlepiej, ile mu trzeba. Wiele problemów z jedzeniem bierze się stąd, że rodzice przeceniają potrzeby pokarmowe dzieci. Jeżeli maluch odsuwa talerz, widocznie nie jest już głodny. Uszanujmy jego decyzję. Przecież nikt nie lubi być zmuszanym do zjadania tego, czego nie lubi lub więcej,
niż by chciał ?

 


JAK ZACHĘCIĆ DZIECKO DO JEDZENIA ?

 

•    Postarajmy się, by posiłki wyglądały kolorowo i apetycznie, a porcje były mniejsze.
•    Dbajmy o różnorodność potraw.
•    Dajmy dziecku swobodę wyboru. Pytajmy go na co ma ochotę, zanim przygotujemy posiłek.
•    Pozwólmy dziecku jeść samodzielnie, nawet jeżeli według nas robi to
     za długo i bardzo się brudzi. Nie karmmy go.
•    Nie zmuszajmy go do spożywania potraw, których nie lubi. Może to być spowodowane alergią lub nietolerancją wobec danego pokarmu.
•    Proponujmy mu jedzenie tylko wtedy, kiedy jest głodne. Poczekajmy,
      aż samo zainteresuje się, co będzie na obiad czy kolację.
•    Gdy już zaobserwujemy, kiedy zazwyczaj nasz maluch robi się głodny, zacznijmy podawać posiłki o stałej porze.
•    Między posiłkami nie podawajmy słodkich przekąsek. Zwróćmy uwagę, czy dziecko nie podjada ich zbyt często. Lepiej dawać mu świeże owoce lub warzywa ( banan, marchewka, jabłko )
•    Zgódźmy się na drobne dziwactwa, jak picie mleka przez słomkę albo kanapki pokrojone na małe kwadraciki- „ samochodziki”. Z czasem mu
     to przejdzie.
•    Nie powinniśmy karać dziecka za odmowę zjedzenia jakiejś potrawy.

 


JAK ZACHĘCIĆ DZIECKO DO JEDZENIA ZDROWYCH PRODUKTÓW ?


Wielu rodziców w którymś momencie stwierdza, że jadłospis ich dziecka zawiera zbyt mało wartościowych produktów. Widzimy, że należy zacząć karmić malucha na przykład większą ilością owoców i warzyw i nie ma
w tym niczego dziwnego. Powszechnie wiadomo, że pożywne jedzenie to między innymi podstawa dobrych wyników w nauce.
Przeważnie jednak, dziecko nie chce jeść tego, co jest zdrowe i potrzebne do jego prawidłowego rozwoju. Jak temu zaradzić ?
Spróbuj pobawić się z dzieckiem w „ zdrowożywieniową” grę. W tym celu wytnijcie z kolorowych magazynów obrazki z owocami i warzywami i przyklejcie je na arkusz brystolu. Za każdym razem, gdy dziecko zjada np. jabłko, będzie mogło postawić krzyżyk przy obrazku z jabłkiem. Kiedy uzbierają się trzy- możesz przeczytać dziecku bajeczkę, kiedy uzbiera się pięć- daj mu w nagrodę jakiś mały prezent.
Bądź cierpliwy, nie zrażaj się początkowymi niepowodzeniami. Dziecko oswaja się z nowym jedzeniem dość długo.

 

 

WSPÓLNE POSIŁKI KSZTAŁCĄ


Wspólne rodzinne posiłki pozytywnie wpływają na edukację i rozwój dziecka oraz na zmianę jego zachowania.
Nie ma w tym nic dziwnego- wspólne śniadania, obiady czy kolacje dają rodzinie czas na porozumiewanie się i wzajemne wspieranie. Oto kilka sugestii na temat rodzinnych posiłków.
•    Najważniejsza jest prostota. Nie zmuszaj się do gotowania wyszukanych dań. Im łatwiejsze do przygotowania są potrawy, tym więcej czasu
     dla rodziny. Wspólne wyjście na pizzę też może być rozwiązaniem.
•    Bądź pomysłowy. Jeśli twoja rodzina nie może zjeść razem obiadu, zaplanuj inny wspólny posiłek. Niektóre rodziny jedzą razem śniadanie, inne spotykają się dopiero na kolacji.
•    Pozwól dziecku włączyć się do przygotowania posiłku. Dzieci to uwielbiają. Mogą pomóc w zakupach, gotowaniu, nakrywaniu stołu
     i innych pracach.
•    Dobrze się bawcie. Wszyscy powinni brać udział w rozmowie. Unikajcie tematów, których dzieci nie lubią, w których nie mogą uczestniczyć.
•    Zapoznawaj dziecko z nowymi słowami. Badania pokazały, że dzieci, które słyszały nowe słowa podczas wspólnego posiłku, łatwiej je zapamiętywały. Próbuj precyzować wypowiedzi, mów: brokuły zamiast ogólnie jarzyny.
•    Zaproś przyjaciół i wspólnie przygotujcie dla wszystkich obiad. Pamiętaj o wcześniejszym podziale obowiązków- to pozwoli uniknąć zamieszania w kuchni.
•    Zapoczątkuj jakąś rodzinną tradycję. Możesz na przykład robić naleśniki w piątki albo piec ciasto w soboty. Najlepsze tradycje wymagają tylko dwóch składników: rodziny i radości.

 

O NAUCE CZYTANIA I PRZYGOTOWANIU DO PISANIA

 

 

*Do czytania garną się dzieci 5-letnie a nawet 4- letnie. Interesują się książkami, napisami na szyldach i reklamach, pytają o nazwy liter, same próbują je połączyć w wyrazy a wyrazy w zdania. Wczesne zainteresowanie nauką czytania i pisania świadczy przede wszystkim o znakomitych możliwościach umysłowych dziecka. Nie oznacza to jednak, że namawiam dorosłych do tego, aby zmuszali na przykład pięciolatka do nauki czytania i pisania, jeżeli dziecko tego naprawdę nie chce. Wszystko zależy tu przede wszystkim  od stopnia dziecięcych zainteresowań. Dzieci interesują się tym, co jest na miarę ich możliwości poznawczych i wykonawczych. Dlatego, gdy dziecko garnie się do nauki czytania i pisania należy je wspierać, gdyż im wcześniej je opanuje, tym większe będzie miało szanse w odniesieniu sukcesów w nauce szkolnej.

Dzieci w przedszkolu przygotowują się do nauki czytania i pisania podczas  różnorodnych zabaw, zajęć a także  sytuacji edukacyjnych. Natomiast intensywnie uczą się tych umiejętności w pierwszym roku edukacji szkolnej. Dla każdego dziecka dobrze przygotowanego do szkoły w zakresie czytania i pisania,  nabywanie tych umiejętności nie powinno być trudne.


O sposobie uczenia dzieci czytania i pisania 1


Czytanie -  to rozpoznawanie, identyfikowanie i sensowne łączenie liter drukowanych lub pisanych.
Pisanie -  to kodowanie informacji za pomocą tych samych symboli.
Sposobów uczenia dzieci czytania2 i pisania jest wiele ale najczęściej stosowanym schematem jest:
-zwrócenie uwagi na znajdujący się w oglądanej przez dziecko książeczce napis (zdanie) np. To kot;-dokonanie analizy zdania, czyli wyodrębnienie wyrazu, w którym występuje nowopoznana  litera. Tym razem będzie to wyraz kot;-określenie, jaką głoskę słyszy na początku słowa, na końcu i w środku w słowa kot; -zidentyfikowanie nowej głoski i litery, w tym przypadku jest to „k";-poznawanie kształtu nowej litery „k" poprzez kojarzenie wyodrębnionej głoski i litery za pomocą której można ją oznaczyć ;-pisanie palcem poznanej litery w powietrzu, piasku, ołówkiem na papierze po zakropkowanym śladzie a następnie w linijkach zeszytu. Ten proces powoduje silne skojarzenie brzmienia głoski3 z kształtem jej znaku - literą;-włączanie zbitki głoska - litera do wyrazu, wyrazu do zdania, a następnie  zdania do opowiadania.


Dzieci czytają i piszą tak, jak mówią, dlatego niezwykle ważne jest poprawne i czyste wybrzmiewanie  wszystkich głosek. Przygotowując je do nauki czytania i pisania należy zadbać przede wszystkim o to, aby:
-mówiły poprawnie pod względem artykulacyjnym - dzieci z wadami wymowy muszą być pod  stałą opieką logopedy, a przed pójściem do szkoły wady te powinny być skorygowane poprzez odpowiednie ćwiczenia;
-swobodnie wypowiadały się w rozwiniętej i uporządkowanej formie - dzieci idące do szkoły powinny  mieć bogate słownictwo i  przestrzegać podstawowych zasady kultury słuchania i mówienia. Oznacza to, że muszą zadbać o to, aby były rozumiane przez innych a także starały się słuchać tego, co mówią inni;
-miały dobrze rozwiniętą percepcję słuchową, w tym także słuch fonematyczny (fonemowy) – który jest ważnym wskaźnikiem dojrzałości dziecka do nauki czytania i pisania i polega na zdolności do różnicowania głosek w wypowiadanych i słyszanych słowach;
-umiały dostrzec, jaki kształt ma poznawana litera i go zapamiętać -  dobrze rozwinięta spostrzegawczość i pamięć wzrokowa jest niezbędna w początkowej nauce czytania i pisania. Każde dziecko w krótkim czasie ma zapamiętać prawie 200 znaków graficznych w tym wszystkie litery małe i wielkie w wersji pisanej i drukowanej a także cyfry (znaki graficzne liczb), znaki działań oraz stosowane w edukacji reprezentacje graficzne (uproszczone rysunki, grafy, drzewka, tabelki);
-potrafiły odwzorować litery, nie pomijając ani jednego szczegółu -do tego potrzebna jest bardzo dobra sprawność rąk a także współpraca ręki i oka w obrębie ruchów dłoni i palców. Niezaspokojona potrzeba ruchu, wyręczanie dzieci w prostych czynnościach dnia codziennego sprawia, że sporo z nich charakteryzuje się niezbornością ruchową całego ciała, w tym niezręcznością manualną;
-nie miały większych kłopotów z koordynowaniem czynności rąk pod kontrolą wzroku od strony lewej do prawej  - podczas czytania wodzi się wzrokiem po szeregach liter tworzących słowa, zaczynając od strony lewej do prawej. Podobnie jest także w pisaniu - piszący musi jednocześnie prowadzić wzrok i organizować sensownie skomplikowane ruchy ręki od lewej do prawej strony;
Oprócz tych wymienionych  zagadnień, są jeszcze inne odgrywające również ważną rolę.
Do nich należy interesowanie się czytaniem i pisaniem oraz rozumienie sensu kodowania i dekodowania. Chodzi tu o motywację i większą podatność do nauki czytania i pisania przez najmłodszych.


Co dziecko kończące przedszkole powinno wiedzieć i umieć
w zakresie przygotowania do czytania i pisania?


Dziecko rozpoczynające naukę w klasie I ma4: -określać kierunki i  miejsca na kartce papieru, rozumieć sens poleceń typu: Narysuj kółeczko w lewym górnym rogu kartki..., Narysuj szlaczek, zaczynając od lewej strony kartki...; -uważnie patrzeć, aby rozpoznać i zapamiętać to, co jest przedstawione na obrazkach;-mieć sprawne ręce oraz dobrą koordynację wzrokowo - ruchową (współpraca ręki i oka), która jest niezbędna na zajęciach plastyczno - technicznych i w nauce pisania;-interesować się czytaniem i pisaniem;-interesować się książkami, słuchać opowiadań, baśni itp. a także rozmawiać na ich temat;-układać krótkie zdania,  następnie dzielić je na wyrazy, wyrazy na sylaby oraz wyodrębniać głoski w słowach o prostej budowie fonetycznej;-rozumieć sens informacji podanych w formie uproszczonych rysunków i innych symboli, a także odczytywać krótkie podpisy pod obrazkami, napisy na szyldach itp.


O współpracy z Rodzicami nad przygotowaniem dzieci
do nauki czytania i pisania


Rodzice chętnie włączają się w proces przygotowania dziecka do podjęcia nauki w szkole. Na pewno w rozmowie z nimi należy podkreślić te obszary edukacyjne w których dziecko jest już dobrze przygotowane, lecz  nie ukrywać tych, w których sobie jeszcze nie radzi. Należy w przystępny sposób wyjaśnić im, co i jak mają robić, aby pomóc swojemu dziecku w lepszym przygotowaniu do szkoły.
Podczas rozmów z rodzicami zawsze należy wzbudzać nadzieję, że to dzięki wspólnej pracy nauczyciela i rodziców jest zdecydowanie lepiej i są widoczne postępy. Będzie to czynnik motywujący do kontynuowania zajęć, zabaw i ćwiczeń w domu.

Nie zapominajmy o  głośnym  czytaniu dzieciom (conajmniej  przez pół godziny dziennie), gdyż jest to znakomity sposób rozwijania dziecięcego umysłu, budzenia motywacji do nauki oraz kształtowania zainteresowań czytelniczych, a w przedszkolu zapreszamy do czynnego włączania się do akcji Cała Polska Czyta Dzieciom…



1 Szczegółowe informacje podają m. In. M. Mystkowska (Uczymy się czytać w przedszkolu, WSiP, Warszawa 1979),I. Dudzińska (Dziecko sześcioletnie uczy się czytać, WSiP, Warszawa 1981), M. Cackowska (Nauka czytania i pisania w klasach przedszkolnych, WSiP, Warszawa 1984), A. Brzezińska i M. Burtowy (Psychologiczne problemy edukacji przedszkolnej. Wybrane zagadnienia z teorii i metodyki wychowania przedszkolnego), Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 1985, cz.3), K. Kamińska (Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym, WSiP, Warszawa 1999) i inni.

2 Obecnie wyodrębnia się cztery podstawowe grupy metod czytania i pisania: a ) syntetyczne, b) analityczne, c) analityczno - syntetyczne, d) metody globalne. Metody analityczno - syntetyczne są charakterystyczne dla nauki czytania i pisania języków, w których zapis literowy odpowiada wypowiadanym głoskom: jedna głoska - jedna litera. W języku polskim odstępstwem są na przykład dwuznaki (np. „sz", „cz", „ch") i zmiękczenia ( np. „ś", „ć", „ ź" ). Warto też nać kryteria, według których R. Więckowski (Początkowa nauka czytania i pisania, „Życie szkoły"1997, nr 6) klasyfikuje metody kształtowania tych ważnych umiejętności. Są to: a) wartości fonetyczne języka (metoda alfabetyczna, fonetyczno - sylabowa, wyrazowa, zdaniowa), b) dominujące procesy psychiczne uczestniczące w toku czytania (metody syntetyczne, analityczne, analityczno - syntetyczne c) dominujący udział organów zmysłowych w procesie czytania (słuchowa, wzrokowo-kinestetyczna).

3 Ważne jest, aby prawidłowo wybrzmiewać wyizolowane głoski, a więc „k" a nie „ka", „d" a nie „de", „ w" a nie „wu", „c" a nie „ce". O takie czyste wybrzmiewanie musi dbać zarówno dziecko jak i dorosły.

4 Wykaz wiadomości i umiejętności dzieci w ostatnim roku wychowania przedszkolnego określa Podstawa Programowa wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego opublikowana w dniu 15 stycznia 2009 r. w Dzienniku Ustaw Nr 4, poz.17. 

  DOBRA WSPÓŁPRACA
                         MIĘDZY RODZICEM A NAUCZYCIELEM 
             SPRZYJA ADAPTACJI DZIECKA DO PRZEDSZKOLA

 

        Adaptacja dzieci do przedszkola jest to odpowiednie przystosowanie ich do nowego środowiska oraz nowych sytuacji, jakie napotkają chodząc do przedszkola. Będą one zdobywały nowe doświadczenia społeczne i ważne jest, aby odbyło się to w spokojnej atmosferze i w poczuciu bezpieczeństwa. Dlatego bardzo ważna jest współpraca między rodzicami a przedszkolem. W związku z tym nie można postrzegać przedszkola tylko jako placówki edukacyjnej, która stymuluje rozwój dziecka i jego możliwości, ale jako miejsce gdzie zapewnia się dziecku prawidłowy rozwój i zaspokaja jego potrzeby wtedy, gdy istnieje współpraca między przedszkolem a rodzicami. Współpraca tych dwóch środowisk wymaga zaangażowania obu zainteresowanych stron dla dobra dziecka, które nagle znalazło się w zupełnie innej rzeczywistości jak dotychczas. Musi przyswoić sobie nowe informacje zarówno organizacyjne jak i społeczne, zapoznać się z nowym, innym otoczeniem, poznać zasady życia przedszkolnego. Te czynniki mogą powodować u dziecka trudności adaptacyjne, a współpraca rodziny i przedszkola ma temu zapobiegać, aby zdobywało ono nowe własne i pozytywne doświadczenia.Edukacja przedszkolna małego dziecka jest to dla niego moment przełomowy,
a kontakty z rówieśnikami, personelem dają mu możliwość współdziałania w zespole oraz zmuszają do respektowania ustalonych norm i zachowań. 
Wiadomo, że część dzieci nie ma w zasadzie żadnych problemów adaptacją
w nowym środowisku, ale są też takie, u których te problemy występują ze wzmożoną siłą.

Do utrudnień, które przyczyniają się do tego, iż dziecko ma problemy adaptacyjne zaliczamy:
  • niską autoidentyfikację dziecka
  • trudności językowe
  • małą orientację w przestrzeni i czasie
  • brak znajomości środowiska i miejsca
  • mała samodzielność w zakresie samoobsługi
Do przedszkola przychodzą dzieci z bardzo zróżnicowanym poziomem różnych umiejętności, czego nie jest powodem słaby rozwój dziecka zarówno emocjonalny, społeczny jak i psychoruchowy, ale wychowanie w domu przez rodziców. Dlatego też początkowy okres pobytu dziecka w przedszkolu powinien być czasem na ćwiczenie
i utrwalanie samodzielności przy czynnościach samoobsługowych:
Ø  samodzielne jedzenieØ  załatwianie potrzeb fizjologicznych

Ø  mycie rąk

Ø  znajomość nazwiska i imieniaØ  samodzielne ubieranieØ  umiejętność rozpoznawania swoich rzeczyØ  wycieranie nosa

Współdziałanie nauczycieli i rodziców sprzyja ujednoliceniu pozytywnych oddziaływań wychowawczych. Kontakt przedszkola z rodzicami dziecka ukierunkowuje oddziaływania na poszerzenie poczucia niezależności u przyszłego przedszkolaka poprzez rozwijanie jego umiejętności samoobsługowych. Dziecko, które umie się samo obsłużyć np. przy stole czy w łazience, nawet w niewielkim stopniu, nie czuje się bezradne i uzależnione od innych. Poprawia się jego obraz własnej osoby, łatwiej mu wówczas otworzyć się na innych. Umiejętności te nabywa dziecko w rodzinie poprzez ćwiczenie, a zabiegi wychowawcze rodziców połączone z poradami nauczycielek odpowiednio wcześnie zastosowane przyczyniają się do usamodzielnienia przyszłych przedszkolaków.         Adaptacja dzieci do przedszkola jest to odpowiednie przystosowanie ich do nowego środowiska oraz nowych sytuacji, jakie napotkają chodząc do przedszkola. Będą one zdobywały nowe doświadczenia społeczne i ważne jest, aby odbyło się to w spokojnej atmosferze i w poczuciu bezpieczeństwa. Dlatego bardzo ważna jest współpraca między rodzicami a przedszkolem. W związku z tym nie można postrzegać przedszkola tylko jako placówki edukacyjnej, która stymuluje rozwój dziecka i jego możliwości, ale jako miejsce gdzie zapewnia się dziecku prawidłowy rozwój i zaspokaja jego potrzeby wtedy, gdy istnieje współpraca między przedszkolem a rodzicami. Współpraca tych dwóch środowisk wymaga zaangażowania obu zainteresowanych stron dla dobra dziecka, które nagle znalazło się w zupełnie innej rzeczywistości jak dotychczas. Musi przyswoić sobie nowe informacje zarówno organizacyjne jak i społeczne, zapoznać się z nowym, innym otoczeniem, poznać zasady życia przedszkolnego. Te czynniki mogą powodować u dziecka trudności adaptacyjne, a współpraca rodziny i przedszkola ma temu zapobiegać, aby zdobywało ono nowe własne i pozytywne doświadczenia.Edukacja przedszkolna małego dziecka jest to dla niego moment przełomowy,
a kontakty z rówieśnikami, personelem dają mu możliwość współdziałania w zespole oraz zmuszają do respektowania ustalonych norm i zachowań. 
Wiadomo, że część dzieci nie ma w zasadzie żadnych problemów adaptacją
w nowym środowisku, ale są też takie, u których te problemy występują ze wzmożoną siłą.

Do utrudnień, które przyczyniają się do tego, iż dziecko ma problemy adaptacyjne zaliczamy:
  • niską autoidentyfikację dziecka
  • trudności językowe
  • małą orientację w przestrzeni i czasie
  • brak znajomości środowiska i miejsca
  • mała samodzielność w zakresie samoobsługi
Do przedszkola przychodzą dzieci z bardzo zróżnicowanym poziomem różnych umiejętności, czego nie jest powodem słaby rozwój dziecka zarówno emocjonalny, społeczny jak i psychoruchowy, ale wychowanie w domu przez rodziców. Dlatego też początkowy okres pobytu dziecka w przedszkolu powinien być czasem na ćwiczenie
i utrwalanie samodzielności przy czynnościach samoobsługowych:
Ø  samodzielne jedzenie
Ø  załatwianie potrzeb fizjologicznych
Ø  mycie rąk
Ø  znajomość nazwiska i imieniaØ  samodzielne ubieranie
Ø  umiejętność rozpoznawania swoich rzeczy
Ø  wycieranie nosa

Współdziałanie nauczycieli i rodziców sprzyja ujednoliceniu pozytywnych oddziaływań wychowawczych. Kontakt przedszkola z rodzicami dziecka ukierunkowuje oddziaływania na poszerzenie poczucia niezależności u przyszłego przedszkolaka poprzez rozwijanie jego umiejętności samoobsługowych. Dziecko, które umie się samo obsłużyć np. przy stole czy w łazience, nawet w niewielkim stopniu, nie czuje się bezradne i uzależnione od innych. Poprawia się jego obraz własnej osoby, łatwiej mu wówczas otworzyć się na innych. Umiejętności te nabywa dziecko w rodzinie poprzez ćwiczenie, a zabiegi wychowawcze rodziców połączone z poradami nauczycielek odpowiednio wcześnie zastosowane przyczyniają się do usamodzielnienia przyszłych przedszkolaków.


PORADY DLA RODZICÓW - DZIECKO W WIEKU PRZEDSZKOLNYM


Drodzy  Rodzice
Zachęcamy do skorzystania z literatury pomocnej w wychowaniu dziecka w wieku przedszkolnym oraz przygotowującej dziecko do podjęcia nauki w szkole
 


ZESTAWIENIE BIBLIOGRAFICZNE NAJNOWSZEJ LITERATURY DOSTĘPNEJ W PEDAGOGICZNEJ BIBLIOTECE WOJEWÓDZKIEJ W RZESZOWIE 
-
FILII W SĘDZISZOWIE MŁP.


1. WYCHOWANIE W PRZEDSZKOLU

1. Czterolatek w przedszkolu : przewodnik metodyczny ze scenariuszami zajęć i rozkładem materiału. Cz. 1 / [aut. Elżbieta Tokarska, Małgorzata Skalska, Agnieszka Sokołowska i in.]. - Warszawa : Edukacja Polska", 2010.
Sędziszów BSdzW 42541
 

2. Czterolatek w przedszkolu : przewodnik metodyczny ze scenariuszami zajęć i rozkładem materiału. Cz. 2 / [aut. Elżbieta Tokarska, Magdalena Srokowska, Małgorzata Skalska i in.]. - Warszawa : Edukacja Polska", 2012.Sędziszów BSdzW 42542

3. Cztery pory roku z teatrzykiem u boku : scenariusze inscenizacji uroczystości przedszkolnych / Beata Barbara Jadach. - Warszawa : "Fraszka Edukacyjna", 2011.Sędziszów BSdzC 40922

4. Diagnoza gotowości dziecka do podjęcia nauki szkolnej : przewodnik metodyczny / Elżbieta Marek, Katarzyna Nadrowska. - Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2010.Sędziszów BSdzW 40924

5. Diagnoza przedszkolna dziecka w ostatnim roku wychowania przedszkolnego : materiały dla dziecka / Elżbieta Tokarska, Jolanta Kopała. - Warszawa : "Edukacja Polska", 2012.Sędziszów BSdzC 42418

6. Dziecko : sukcesy i porażki / pod red. Rafała Piwowarskiego. - Warszawa : Instytut Badań Edukacyjnych, 2007.
Sędziszów BSdzW 38373

7. Edukacja dziecka : mity i fakty / pod red. Elżbiety Jaszczyszyn, Jolanty Szada-Borzyszkowskiej. - Białystok : "Trans Humana", 2010.
Sędziszów BSdzW 40154

8. Edukacja małego dziecka. T. 1, Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy : praca zbiorowa / pod red. Ewy Ogrodzkiej-Mazur, Urszuli Szuścik, Anny Gajdzicy ; Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego. – Cieszyn ; Kraków : "Impuls", 2010.Sędziszów BSdzW 40030

9. Edukacja małego dziecka. T. 2, Wychowanie i kształcenie w praktyce : praca zbiorowa / pod red. Ewy Ogrodzkiej- Mazur, Urszuli Szuścik, Małgorzaty Zalewskiej-Bujak ; Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego. - Cieszyn ; Kraków : "Impuls", 2010.Sędziszów BSdzW 40031

10. Edukacja małego dziecka. T. 3, Nowe konteksty, poglądy i doświadczenia : praca zbiorowa / pod red. Ewy Ogrodzkiej-Mazur, Urszuli Szuścik, Sonii Czudek-Ślęczki, Arkadiusza Wąsińskiego ; Wydział Nauk Humanistycznych i Studiów Międzynarodowych Wyższej Szkoły Administracji w Bielsku-Białej. - Bielsko-Biała ; Kraków : "Impuls", 2010.Sędziszów BSdzW 40155

11. Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna / [koordynator prac Edyta Gruszczyk-Kolczyńska]. - [Warszawa : Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2009].
Sędziszów BSdzC 38857

12. Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna : obszary sporów, poszukiwań, wyzwań i doświadczeń w kontekście zmian oświatowych / red. nauk. Danuta Waloszek. - Kraków : "Bliżej Przedszkola", 2010.Sędziszów BSdzW 39311

13. Edukacja zdrowotna w przedszkolu / Krystyna Żuchelkowska. - Bydgoszcz : Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, 2013.Sędziszów BSdzW 42970

14. Efektywność dydaktyczna zajęć korekcyjno-wyrównawczych / Ewa Anna Zwolińska. - Bydgoszcz : Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, 2010.Sędziszów BSdzW 39317

15. Jakiego kształcenia potrzeba dzieciom? : istota zagadnienia / Rosemarie Portmann ; [przekł. Beata Maria Kamińska]. - Kielce : "Jedność", 2007.Sędziszów BSdzW 37561

16. Każdy przedszkolak dobrym uczniem w szkole / Barbara Zakrzewska. - Wyd. 3. - Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2006.Sędziszów BSdzW 39373

17. Komunikacja, edukacja, społeczeństwo : o dyskursie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną / Jolanta Rzeźnicka-Krupa. - Kraków : "Impuls", 2007.Sędziszów BSdzW 38417

18. Konstruowanie wiedzy na zajęciach w przedszkolu / Małgorzata Sławińska. - Kraków : "Impuls", 2010.
Sędziszów BSdzW 39171

19. Krakowska pedagogika specjalna / pod red. Janiny Wyczesany przy współpr. Ewy Dyduch. - Kraków : Uniwersytet Pedagogiczny, 2010.Sędziszów BSdzW 40046

20. Łatwe sposoby na trudne dziecko / Ronald Mah ; [tł. z ang. Karolina Bojadżijewa-Wesołowska]. - Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne : "Fraszka Edukacyjna", 2008.Sędziszów BSdzW 38898

21. Małe dzieci - duży kłopot ? : właściwe rozpoznawanie problemów u dzieci w wieku od 3 do 6 lat : poradnik dla rodziców i wychowawców / Sabine Laerum ; [tł. Magdalena Jałowiec-Sawicka]. - Kielce : "Jedność", 2006.Sędziszów BSdzW 43112

22. Mam czas dla dziecka : pedagogika waldorfska dla najmłodszych : propozycja alternatywnej kultury wychowania w domu, przedszkolu i w żłobku / Barbara Kowalewska ; wstęp Bogusław Śliwerski. - Kraków : "Impuls", 2011.Sędziszów BSdzW 42220

23. Muzyka otwiera nam świat : program muzycznych zajęć edukacyjno-terapeutycznych dla dzieci zniepełosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym oraz dzieci z autyzmem / Maria Raszewska, Waldemar Kuleczka. - Gdańsk : "Harmonia" 2009.Sędziszów BSdzW 38644

24. Nauczyciel wczesnej edukacji : oczekiwania społeczne i praktyka edukacyjna / pod red. Jolanty Bonar. - Łódź : Uniwersytet Łódzki, 2011.Sędziszów BSdzW 40979

25. Nadpobudliwe i niespokojne dzieci w przedszkolu : poradnik dla wychowawców i rodziców / Wolf-Wedigo Wolfram ; [tł. Magdalena Jałowiec]. - Kielce : "Jedność", 2002.Sędziszów BSdzW 36455

26. Nauczyciel wczesnej edukacji : oczekiwania społeczne i praktyka edukacyjna / pod red. Jolanty Bonar. - Łódź :Uniwersytet Łódzki, 2011.Sędziszów BSdzW 40979

27. Nauczyciel wczesnej edukacji na drodze do profesjonalnego mistrzostwa / pod red. Wiesławy Leżańskiej. - Łódź : Uniwersytet Łódzki, 2011.Sędziszów BSdzW 40978

28. Nauczyciel wczesnej edukacji w kontekście zmian edukacyjnych / pod red. Wiesławy Leżańskiej. - Łódź : Uniwersytet Łódzki, 2009.Sędziszów BSdzW 39861

29. Nigdy nie jest za wcześnie - rozwój i edukacja małych dzieci / pod red. Teresy Ogrodzińskiej. - Warszawa : Fundacja Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego, 2004.Sędziszów BSdzW 36384

30. Patrzeć - słyszeć - czuć : zabawy rozwijające zmysły dla dzieci w wieku od 3 do 8 lat / Elsabeth Wagner. - Kielce : "Jedność", 2002.Sędziszów BSdzW 37844

31. Pedagogika waldorfska dla dzieci od trzech do dziewięciu lat / Rainer Patzlaff [i in.] ; przekł. z jęz. niem. i wstęp Michał Głażewski. - Kraków : "Impuls", 2011.Sędziszów BSdzW 40988

32. Podstawy Gordonowskiej metody zespołowego nauczania gry na instrumentach muzycznych / Beata Bonna. - Bydgoszcz : Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, 2011.Sędziszów BSdzW 40665

33. Przedszkolaki : co każdy rodzic i nauczyciel wiedzieć powinien / Monika Biała. - Warszawa : "Fraszka Edukacyjna", 2008.Sędziszów BSdzW 40246

34. Rozwój dziecka w przedszkolu : stymulujące wartości wybranych systemów edukacyjnych / Iwona Sikorska. – Kraków : Uniwersytet Jagielloński, cop. 2010.Sędziszów BSdzW 39600

35. Umowa społeczna z dzieckiem jako droga ku demokracji w wychowaniu : studium teoretyczno-empiryczne / Agnieszka Olczak. - Zielona Góra : Uniwersytet Zielonogórski, 2010.Sędziszów BSdzW 40126

36. Upośledzeni umysłowo : poza granicami człowieczeństwa / Elżbieta Zakrzewska-Manterys. - Warszawa : Uniwersytet Warszawski, 2010.Sędziszów BSdzW 40094

37. Uroczystości w przedszkolu / [red. Barbara Bleja-Sosna]. - Toruń : "BEA", 2004.Sędziszów BSdzC 37877

38. Wielki podręcznik dla nauczycieli żłobków i przedszkoli : zagadnienia teoretyczne, zabawy, pomysły, scenariusze : od narodzin do wieku szkolnego / [aut. Marcela Aquilar i in. ; współprac. Gabriela Alejandra Barrera i in. ; il. Anna Clariana i in. ; tł. Aleksandra Polesek,Karolina Zachariasz]. - Kielce : "Jedność", 2011.
Sędziszów BSdzW 40839, 40840

39. Witamy w przedszkolu : wspomaganie procesu adaptacji dziecka do środowiska przedszkolnego / Anna Klim- Klimaszewska. - Warszawa : "Erica", 2010.Sędziszów BSdzW 39743

40. Wychowanie w duchu wartości : wchodzenie w świat 3-7 lat : program edukacyjny / Diane Tillman, Diana Hsu ; współpr. Dominique Ache [i in.] ; tł. [z ang.] Roman Zawadzki. - Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, cop. 2004.Sędziszów BSdzW 36594

41. Wzrastajcie z nami, a nie obok nas : program pracy edukacyjno-terapeutycznej dla dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną i dziećmi z autyzmem / Maria Raszewska, Krystyna Szoć - Gdańsk : "Harmonia", 2010.Sędziszów BSdzW 39758

42. Z teorii i praktyki edukacji dziecka : inspiracje dla nauczycieli przedszkoli i klas I-III szkoły podstawowej / pod red. Krystyny Gąsiorek. - Kraków : Uniwersytet Pedagogiczny, 2011.Sędziszów BSdzW 40600

43. Z zagadnień oligofrenii dziecięcej : praca zbiorowa / pod red. Kazimierza Kirejczyka. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1967.Sędziszów BSdzW 25222, 10599

44. Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze dla dzieci, które rozpoczną naukę w szkole : podstawy psychologiczne i pedagogiczne oraz zabawy i sytuacje zadaniowe sprzyjające intensywnemu wspomaganiu rozwoju umysłowego i kształtowaniu ważnych umiejętności / Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, Ewa Zielińska. - Warszawa : "Edukacja Polska", 2009.Sędziszów BSdzW 38702

45. Zajęcia sportowe w przedszkolu : pomysły na każdy dzień / Andrea Erkert ; [tł. Magdalena Jałowiec]. - Kielce : "Jedność", 2004.Sędziszów BSdzW 37893

46. Zanim będę uczniem : przewodnik metodyczny ze scenariuszami zajęć i rozkładem materiału. Cz. 1 / Jolanta  Kopała, Elżbieta Tokarska. - Warszawa : "Edukacja Polska", 2012.Sędziszów BSdzC 42427

47. Zanim będę uczniem : przewodnik metodyczny ze scenariuszami zajęć i rozkładem materiału. Cz. 2 / Jolanta Kopała, Elżbieta Tokarska. - Warszawa : "Edukacja Polska", 2012.Sędziszów BSdzC 42428

48. Zanim będę uczniem : przewodnik metodyczny ze scenariuszami zajęć i rozkładem materiału. Cz. 3 / Jolanta Kopała, Elżbieta Tokarska. - Warszawa : "Edukacja Polska", 2012.Sędziszów BSdzC 42429

 

DOSTĘPNE CZASOPISMA:
- Bliżej przedszkola
- Wychowanie przedszkolne
  

 

 

2. DZIECKO W WIEKU PRZEDSZKOLNYM – PORADY DLA RODZICÓW

1. 100 obietnic złożonych mojemu dziecku / Mallika Chopra.

2. 7 nawyków szczęśliwej rodziny / Stephen R. Covey.

3. Bajki na dobry sen : odpowiedzi na pytania najczęściej zadawane przez rodziców / Gerlinde Ortner.

4. Bajki, które leczą. Cz. 1 / Doris Brett.

5. Bajki, które leczą. Cz. 2 / Doris Brett.

6. Błędy mamy i taty : praktyczny poradnik dla rodziców / Gianni i Antonella Astrei, Pierluigi.

7. Co naprawdę w życiu się liczy : odkrywanie wartości z dziećmi / Susanne Stöcklin-Meier.

8. Czy moje dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną? : zawiera praktyczne teksty / FraukeMeinders-Lucking, Susanne Loy.

9. Dary codzienności : poradnik uważnego rodzicielstwa / Myla & Jon Kabat-Zinn.

10. Detoksykacja dzieciństwa : co powinni wiedzieć rodzice, aby wychować zdrowe i dobrzeradzące sobie w życiu dzieci / Sue Palmer.

11. Drapieżcy : pedofile, gwałciciele i inni przestępcy seksualni : kim są, jak działają i jak możemy chronić siebie i nasze dzieci / Anna C. Salter.

12. Dwadzieścia błędów dzisiejszych rodziców : jak ich unikać? / Samuel Alcalde.

13. Dzieci potrzebują dyscypliny : poradnik dla rodziców / Marion Lemper-Pychlau.

14. Dziecko z ADHD w młodszym wieku szkolnym : poradnik i scenariusze spotkańterapeutycznych : poznać - zrozumieć - zaakceptować / Katarzyna Chrąściel.

15. Dziecko z ADHD w szkole i przedszkolu : informacje dla pedagogów i opiekunów / Tomasz Srebnicki, Tomasz Wolańczyk.

16. Dziecko z autyzmem i zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu : informacje dlapedagogów i opiekunów / Gabriela Jagielska.

17. Dziecko z charakterem : jak wspierać psychikę dziecka, aby ustrzec je przed lękiem, ucieczką w przemoc lub uzależnienia / Gabriele Haug-Schnabel, Barbara Schmid-Steinbrunner.

18. Dziecko z depresją w szkole i przedszkolu : informacje dla pedagogów i opiekunów / Monika Turno.

19. Dziecko z zaburzeniami odżywiania w szkole i przedszkolu : informacje dla pedagogów iopiekunów / Gabriela Jagielska.

20. Gdy dziecko je za mało : rady dla rodziców / Wioletta Tuszyńska-Bogucka, Jacek Bogucki.

21. Gdy dziecko nie może się skupić / Jacques Thomas i Gilles Azzopardi.

22. I ty możesz mieć superdziecko / radzi Dorota Zawadzka.

23. Jak kreatywnie wspierać rozwój dziecka? : wspólne gry i twórcze zabawy, dzięki którymrozwiniesz jego zdolności / Natalia Minge, Krzysztof Minge.

24. Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały - jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły / Adele Faber i Elaine Mazlish ; przeł. [z ang.] Mariola Więznowska.

25. Jak wychowywać dzieci : czy jest recepta? : poradnik / Jan Biedroń.

26. Jestem dziewczynką, jestem chłopcem : jak wspomagać rozwój seksualny dziecka / Monika Zielona-Jenek, Aleksandra Chodecka.

27. Kiedy pozwolić? Kiedy zabronić? : jasne reguły pomagają wychowywać / Robert J.MacKenzie.

28. Kochać - zamiast rozpieszczać : dlaczego nie powinniśmy spełniać każdego życzenia naszych dzieci : poradnik dla rodziców / Gereon Reimann.

29. Kształtuj charakter i buduj osobowość dziecka / Jolene L. Roehlkepartain, Nancy Leffert.

30. Łatwo kochać, trudno dyscyplinować : siedem umiejętności niezbędnych do przekształcenia konfliktu we współpracę / Becky A. Bailey.

31. Małe dzieci - duży kłopot ? : właściwe rozpoznawanie problemów u dzieci w wieku od 3 do 6 lat : poradnik dla rodziców i wychowawców / Sabine Laerum.

32. Mam czas dla dziecka : pedagogika waldorfska dla najmłodszych : propozycja alternatywnej kultury wychowania w domu, przedszkolu i w żłobku / Barbara Kowalewska.

33. Moje dziecko jest towarzyskie : jak nauczyć dziecko zawierania i utrzymywania dobrychkontaktów z innymi ludźmi? / Nessia Laniado.

34. Musimy pogadać : trudne rozmowy z dzieckiem / Richard Heyman.

35. Od kłótni do współpracy : praktyczny poradnik rozwiązywania dziecięcych problemów i sytuacji konfliktowych / Elisabeth Crary.

36. Odkryj silne strony twojego dziecka / Jenifer Fox.

37. Ojciec a wychowanie dziecka / Kazimierz Pospiszyl.

38. Po co kotu wąsy : czyli jak odpowiadać dzieciom na trudne pytania / - Bielsko-Biała : "Dragon", 2009.

39. Poczucie własnej wartości : jak sobie radzić z dzieckiem w wieku 0-7 lat? / PaolaSantagostino.

40. Poskramianie małego dziecka : jak radzić sobie z dzieckiem od 1. do 4. roku życia /Christopher Green.

41. Rozwój inteligencji emocjonalnej Twojego dziecka : przewodnik świadomego rodzica / Linda Lantieri.

42. Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat : poradnik dla rodziców, psychologów i lekarzy / Frances L. Ilg, Louise Bates Ames, Sidney M. Baker.

43. Wymarzone dzieciństwo : jak wychować szczęśliwe dziecko unikając błędów naszychrodziców / Janet G. Woititz.

44. Wystarczająco dobrzy rodzice : jak wychowywać dziecko / Bruno Bettelheim.

45. Wyzwoleni rodzice, wyzwolone dzieci : twoja droga do szczęśliwszej rodziny / Adele Faber, Elaine Mazlish.

46. Zaradnik rodzica : podstawowe zasady dobrego komunikowania się z dziećmi / InaPohorecka, Magdalena Sofulak-Skibińska.

47. Zasady rodzicielstwa : jak być dobrym i mądrym rodzicem / Richard Templar.

48. Zasady rodzicielstwa : jak być dobrym i mądrym rodzicem / Richard Templar.

49. Zgoda w rodzinie, czyli Dobre dialogi / Hanna Hamer. 


Zachęcamy do odwiedzenia Biblioteki Pedagogicznej w Sędziszowie Młp.

PEDAGOGICZNA BIBLIOTEKA WOJEWÓDZKA W RZESZOWIE
 FILIA W SĘDZISZOWIE MŁP.ul. Fabryczna 4,
39-120 Sędziszów Młp.
tel.(17) 22 18 120 www.rzeszow.pbw.org.pl e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

           

                                           

                   

              W 90 procentach polskich szkół są już sześciolatki. Badania i analizy pokazują, że dzieci w tym wieku bardzo dobrze sobie radzą, osiągając w szkole wyniki czasami lepsze, niż ich siedmioletni koledzy.


- „
Wcześniejsza nauka w szkole, wbrew pojawiającym się niekiedy obiegowym opiniom nie oznacza odbierania dziecku dzieciństwa. To raczej wykorzystanie jego potencjału i stworzenie mu optymalnych warunków rozwoju. Szkoła daje dzieciom sześcioletnim więcej okazji do poznawania ciekawych obszarów wiedzy, opanowania nowych umiejętności oraz kontaktu z innymi dziećmi i dorosłymi. Nauka w środowisku szkolnym pozwala na budowanie poczucia własnej wartości i dalszy rozwój samodzielności” - mówi minister edukacji Krystyna Szumilas.

- „Nadchodzący rok szkolny jest ostatnim, w którym rodzice mogą podjąć decyzję o rozpoczęciu przez ich sześcioletnie dziecko nauki w I klasie. Od września 2014 roku, do pierwszej klasy szkoły podstawowej pójdą już wszystkie dzieci sześcioletnie oraz te dzieci siedmioletnie, które nie rozpoczęły nauki w szkole w wieku sześciu lat. Zależy mi na dostarczeniu rodzicom wszelkich informacji, które pomogą im w podjęciu decyzji” - dodaje.

-„Sześcioletnie dziecko zarówno w przedszkolu jak i w szkole, nadal będzie dzieckiem. Ale w szkole ma szansę pójść o krok dalej w swoim rozwoju” - podkreślała minister Krystyna Szumilas podczas  wizyty w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Częstochowie. (14 stycznia 2013r.) Minister Edukacji Narodowej spotkała się tam z rodzicami, dyrektorami przedszkoli i szkół podstawowych, pracownikami poradni psychologiczno-pedagogicznych, ośrodków doskonalenia i bibliotek pedagogicznych.

- „Jesteśmy jednym systemem edukacji. Wszyscy musimy współpracować dla dobra dzieci” - mówiła minister Krystyna Szumilas prosząc, by przedszkola i szkoły nawiązały ścisłą współpracę, dzięki której sześciolatki rozpoczynające naukę w pierwszej klasie spotkają znane sobie i lubiane środowisko. – „To powinien być radosny czas. I to od nas dorosłych, zależy jak przygotujemy do niego dziecko. Ważne, by przedszkolaki miały szansę spotkać się z uczniami szkoły, poznać przyszłego wychowawcę, salę i miejsce w którym będą się uczyły i spędzały czas, a nawet zobaczyć jak wyglądają zajęcia w pierwszej klasie. Szkoła, do której pójdą Państwa podopieczni nie może być dla Was anonimowa” - zwróciła do dyrektorów przedszkoli i podała przykłady dobrych praktyk już realizowanych w wielu samorządach: wspólne lekcje uczniów i przedszkolaków, spotkania rodziców z obu placówek, wizyty uczniów i ich nauczycieli w przedszkolu i przedszkolaków w szkole. 


Minister rozmawiała też z rodzicami dzieci, które mogą w tym roku rozpocząć edukację w szkole w wieku sześciu lat. Odpowiadała na ich pytania i rozwiewała obawy przedstawiając wyniki badań ogólnopolskich (CBOS, IBE) i zagranicznych (OECD, PIRLSS & TIMSS) dotyczących wczesnej edukacji, z których wynika, że im wcześniej dziecko rozpoczyna edukację, tym lepiej się rozwija i w przyszłości ma mniej problemów z nauką.
Rodzice pytali na przykład, czy sześciolatek w klasie z siedmiolatkami nie będzie gorszym uczniem. – „Według specjalistów dzieci sześcioletnie, które rozpoczęły naukę w I klasie są lepiej przygotowane do nauki w szkole i osiągają często nawet lepsze wyniki niż siedmiolatki” - mówiła. Przywoływała m.in.: wyniki raportu CBOS „Edukacja małych dzieci", z którego wynika, że niemal 86 proc. rodziców 6 latków uczących się w I klasie dostrzega wiele i bardzo wiele nowych umiejętności u swoich dzieci i jest zadowolona z edukacji, jaką dzieciom oferuje szkoła. Zadowolone są też dzieci - z badań IBE („Badanie szkolnych uwarunkowań efektywności")  wynika, że 83 % uczniów klas I-III lubi chodzić do szkoły, a 80 % samych siebie nazwałoby zdolnym uczniem.


Minister podkreśliła rolę edukacji przedszkolnej w przygotowaniu dziecka 6 letniego do nauki w szkole i przypomniała działania podjęte przez nią, które zapewnią wszystkim dzieciom miejsce w przedszkolach już w 2016 roku. Jednym z nich jest przyjęta przez rząd tzw. ustawa przedszkolna, która da czterolatkom i  trzylatkom prawo do edukacji przedszkolnej.