Blue Flower


CO KRYJE SIĘ ZA WYBUCHAMI ZŁOŚCI ?

CZYLI JAK ZROZUMIEĆ I POMÓC GNIEWNYM DZIECIOM

 

 

 ZŁOŚĆ jest uczuciem, którego doświadcza każdy człowiek. Także dzieci natura obdarzyła wszystkimi niezbędnymi mechanizmami do intensywnego odczuwania i okazywania niezadowolenia, kiedy tylko są sfrustrowane, ignorowane, gdy coś pokrzyżuje im szyki. Wzburzenie dzieci najczęściej przybiera niewłaściwą formę, gdy nie potrafią sobie z nią radzić 


POZYTYWNA ROLA ZŁOŚCI

Złość motywuje nas, a napływ epinefryny (zwanej także adrenaliną) powoduje, że głos wewnętrzny szepcze do ucha:” Do dzieła! Popychając do dzieła mającego na celu rozwiązanie problemu.
 


NEGATYWNA STRONA ZŁOŚCI
 

Gdy gniew przejmuje kontrolę nad naszymi czynami i nie potrafimy nim kierować lub kontrolować go, wówczas ze sługi staje się naszym panem. 

Zagniewane dziecko, tak samo jak dorosły człowiek, nie kończy na wewnętrznym wrzeniu, eksplodowaniu, krzyku, biciu - ono także drąży to, co odczuwa. Usprawiedliwia swój gniew, denerwuje się przeżywaną frustracją, zagrożeniem lub potrzebą będącą  przyczyną tego stanu. Złość nie likwiduje samej przyczyny zdenerwowania.


 MOŻEMY MÓWIĆ O DZIECKU ŁATWO WPADAJĄCYM W ZŁOŚĆ JEŚLI: 

● ma częste napady złości,
● zachowuje się prowokująco,
● wykazuje małą tolerancję na frustrację,
● gdy jest rozgniewane, nie wyładowuje swej złości, lecz raczej pielęgnuje swe negatywne uczucia,
● bije inne dzieci,
● czasem z powodu swego charakteru ma kłopoty z utrzymaniem przyjaźni,
● celowo wywołuje w sobie gniew i robi wszystko, by go podtrzymać, 


CO ZROBIĆ Z TĄ ZŁOŚCIĄ?

 Nie powinno się nigdy tłamsić. Musimy akceptować gniew jako jedno z uczuć – oznakę nieszczęścia, niepowodzenia, ostrzeżenie, że jakaś ważna potrzeba nie została zaspokojona. Co nie oznacza, że mamy traktować go jako siłę, którą należy wyzwolić, uwolnić jak parę w maszynie parowej. 


POMÓŻ DZIECKU RADZIĆ SOBIE Z JEGO ZŁOŚCIĄ
 

● Hamuj agresję, nigdy na nią nie zezwalaj. Gdy kilkulatek bije kolegę podczas   zabawy, należy go powstrzymać.
● Uważaj, by nie nagradzać objawów złości czy agresji: wybuch gniewu nigdy nie powinien wygrać dyskusji, spowodować zwrócenia uwagi na zagniewane dziecko.
● Złość nie może być częścią kary. Karząc, przywołaj ustalone wcześniej zakazy. Nie reaguj krzykiem.
● Kładź nacisk na zasady dobrego wychowania. Kryje się za nimi mądrość wielu pokoleń! Dzięki przestrzeganiu ich drobne spięcia  nie przeradzają się w wielkie awantury.
● Ucz asertywności, podkreślając, czym różni się ona od agresywności. Każdy powinien wiedzieć, jak zdecydowanie, lecz spokojnie obstawać przy swoich racjach, znaleźć uczciwe rozwiązanie trudnej sytuacji prowokującej  rozdrażnienie, lecz nie należy wykorzystywać gniewu dla zastraszania czy karania,
● Dokładnie wyjaśnij, jakie czyny są akceptowane, a jakie nie. Nie mów  dziecku: „Przestań się bić!” czy „Baw się ładnie” lecz: „Pamiętaj o zasadzie nie używania wyzwisk!”
● Ucz swoje dziecko umiejętności rozwiązywania konfliktów lub pozwól mu nauczyć się w grupie rówieśniczej. Powinno wiedzieć, jak można w dopuszczalny sposób okazywać niezadowolenie, jak słuchać, negocjować rozwiązanie. Jednym ze sposobów na poznanie tych umiejętności jest odgrywanie scenek.Ucząc dziecko rozwiązywania konfliktów bez użycia przemocy, opisz konfliktową sytuację, a następnie zachęć, by wzięły na siebie odpowiedzialność za jej rozwiązanie.
● Rozwijaj u dziecka empatię. Przypomnij dzieciom, co się dzieje, gdy ktoś stosuje przemoc, podkreślając, jak czuje się ofiara ataku. Bądź wzorem sama  zachowując się empatycznie przez zwracanie uwagi na potrzeby i uczucia. Czytanie wzruszających książek lub opieka nad zwierzątkiem rozwijają u Twojego dziecka empatię.    Strzeż się rozrywek i wpływów kulturowych wyszydzających współczucie (np. widownia takich dyscyplin jak hokej, zapasy profesjonalne, nie interesuje się zupełnie tym, jak czują się pobici gracze – faktycznie czy na niby).
● Nie zachęcaj dziecka do uwalniania złości poprzez walenie pięścią w coś, co udaje konkretną osobę, albo rzucanie strzałkami w zdjęcie wroga. Wolno mówić o złości i o osobie, która ją wywołała, lecz takie, niemal teatralne scenki skierowane na konkretnego człowieka, przedłużą tylko gniew.   Lepiej rozładować złość grając na jakimś instrumencie, rysując zwariowane obrazki, biegając wokół domu, grając w piłkę najlepiej na świeżym powietrzu. Jednakże w przypadku dziecka, które nieustannie wyraża swój gniew poprzez bicie innych dzieci, pozwólmy mu na poboksowanie poduszki traktując to jako lepsze wyjście z sytuacji.
● Przekonaj dziecko, że tylko pokojowe rozwiązanie warte jest nagrody, a tego nie da się zrobić jedynie przez zmuszanie dziecka by tak zrobiło. Zademonstruj, jakie korzyści płyną z negocjacji. Pokaż, że przy dzieleniu się każde dziecko coś dostaje, a zmienianie się w zabawach powoduje, że wszyscy dobrze się bawią.
● Wyszukaj dziecku wzorce wśród postaci pokojowo nastawionych do świata, mających autorytet i godność, cieszących się respektem, lecz nie posuwających się do przemocy czy agresji.
● Ogranicz agresywnemu dziecku rozrywki propagujące przemoc, łącznie z telewizją, filmami, grami wideo, piosenkami o napastliwych tekstach. Rozrywki te powodują wzrost agresji u dzieci.
● Gdy Twoje dziecko okazuje złość w akceptowalny sposób (choćby nawet głośno), wysłuchaj go uważnie, zarówno słów, jak kryjących się za nimi uczuć.
● Chwal dziecko za każdą próbę powstrzymania ataku złości.
● Rozzłoszczone dziecko może reagować wściekłością na nadmiar upomnień. Nie wzniecaj jego złości swymi wypowiedziami za każdym razem, kiedy ono traci kontrolę nad sobą. 


SKUTECZNE METODY: 

● Naucz je czym jest złość, jak czyjś gniew działa na innych, w jaki sposób je odczuwają.
● Powiedz, że lepiej niezadowolenie wyrażać słowami: („To nie jest   w porządku!”) niż czynami.
● Zapoznaj z metodami kontrolowania gniewu: np. niech policzy do dziesięciu, weźmie trzy głębokie oddechy lub po prostu poprosi o pomoc przy frustrujących je zadaniach. Jeśli jest zagniewane na Ciebie, powinno  powiedzieć o co chodzi, słowami, a nie krzykiem.
● Pomóż dziecku odróżnić gniew usprawiedliwiony od nieusprawiedliwionego. Usprawiedliwiona może być wściekłość na kolegów z placu zabaw, którzy użyli względem niego przemocy, lecz nic nie usprawiedliwia kopania za to innych dzieci.
● Ucz dziecko dobrych manier. Oczywiście każde dziecko powinno je znać, lecz najwięcej korzyści płynie z nich dla złośników, którzy dowiadują się, że istnieją pewne rytuały związane z uprzejmością i grzecznością. Magiczne słowa „proszę „ „dziękuję” i „przepraszam” są starymi sposobami na gaszenie małych sporów, nim urosną do rangi wielkich problemów.
● Dowiedz się, co wywołało atak złości. Poprzez złość dajemy innym do zrozumienia, że skończyły się żarty, że teraz żądamy wysłuchania swej racji.Potraktuj sprawę złośnika z powagą: „Widzę, jak bardzo jesteś zła, i jestem gotowa Cię wysłuchać, kiedy tylko będziesz w stanie rozmawiać
● Są także bezkonfliktowe sposoby rozładowania ogromnego napięcia, jakie wyzwala złość. Zapoznaj dziecko z nimi; zaproponuj jazdę na rowerze, poboksowanie poduszki, opisywanie swych myśli w liście. Gdy będzie starsze, będzie mogło skorzystać z technik relaksacji  i wizualizacji, aby odzyskać spokój.
● Dowiedz się, co powoduje ataki furii, bądź gotów pomóc dziecku zanim straci panowanie nad sobą.
● Małym dzieciom bardzo pomaga mówienie do siebie np. „Jestem wściekła na X , ale nie będę krzyczeć, zachowam spokój” Ani się obejrzysz, jak malec powie do siebie: „Bicie boli. Nie będę nikogo bić”
● Czasami dzieci same prowokują swoją złość. Uważaj wówczas, by nie dać się wciągnąć w to błędne koło!  


RADY DLA DZIECI
 

● Jeżeli Wasz kolega  rozgniewa się , dajcie mu czas na uspokojenie przecież nie musicie ciągle się bawić.
● Pamiętajcie, że człowiek rozgniewany mówi często rzeczy, których potem żałuje. Nie ma więc sensu obrażać się śmiertelnie, gdy usłyszycie coś niemiłego. Macie jednak prawo oczekiwać potem przeprosin.
● Powiedzcie pani nauczycielce o rozgniewanym przyjacielu. Spróbujcie też wytłumaczyć, co Waszym zdaniem może być przyczyna gniewu.
● Gniew najbardziej na świecie boi się śmiechu, dlatego opowiedz jakiś śmieszny dowcip swojemu koledze.   


KIEDY SZUKAĆ POMOCY PSYCHOLOGA?
 

Jeśli dziecko:
● Swym gniewem sprawia, że stajesz się – lub obawiasz się, że się staniesz- agresywna wobec niego.
● Jest wystarczająco duże, by Cię skrzywdzić albo szantażować psychicznie.
● Często bije inne dzieci.
● Ma w sobie agresję, która zdaje się narastać lub – mimo twych usilnych starań – nie zmniejsza się
● Wykazuje okrucieństwo wobec zwierząt czy niszczy czyjąś własność.  


Autor artykułu
Bożena Pazdan


Literatura:
Podaje za:
J. Poland, Trudne dziecko, Poznań 2001,
 
Por: G. Kasdepke, W świecie uczuć – gniew, „Wychowanie w przedszkolu” 2007 nr 2.